Spis treści
Komórki NK są naturalnym elementem układu odpornościowego i pełnią ważną rolę w ochronie organizmu. W niektórych sytuacjach ich liczba lub aktywność może jednak odbiegać od normy, co bywa brane pod uwagę w diagnostyce poronień nawracających oraz niepowodzeń leczenia niepłodności, w tym in vitro.
Badanie komórek NK pozwala ocenić jeden z elementów odpowiedzi immunologicznej organizmu. Nie jest ono samodzielnym testem rozstrzygającym, ale może dostarczyć istotnych informacji w szerszej diagnostyce immunologicznej. W tym artykule wyjaśniam, czym są komórki NK, na czym polega ich badanie, kiedy warto je wykonać i jak się do niego przygotować.
Czym są komórki NK?
Komórki NK (ang. natural killer cells) są jednym z rodzajów komórek układu odpornościowego i należą do grupy limfocytów. Ich podstawową rolą jest rozpoznawanie i eliminowanie komórek zmienionych chorobowo, takich jak komórki zakażone wirusami czy komórki nowotworowe.
W ciąży komórki NK pełnią szczególną rolę, ponieważ biorą udział w procesach związanych z implantacją zarodka i rozwojem łożyska. Ich obecność jest więc naturalna i potrzebna. Znaczenie kliniczne ma dopiero sytuacja, w której liczba lub aktywność komórek NK odbiega od normy.
Podwyższony poziom komórek NK nie zawsze oznacza problem i nie jest samodzielną przyczyną poronień. Wynik badania zawsze należy interpretować w szerszym kontekście – z uwzględnieniem fazy cyklu, aktualnego stanu zdrowia oraz innych wyników badań immunologicznych.
Na czym polega badanie komórek NK?
Badanie komórek NK polega na analizie próbki krwi pobranej z żyły. Jest to badanie laboratoryjne, które pozwala ocenić liczbę i charakterystykę wybranych komórek układu odpornościowego należących do populacji limfocytów.
W laboratorium do próbki krwi dodawane są fluorescencyjnie znakowane przeciwciała, które umożliwiają identyfikację poszczególnych subpopulacji limfocytów. Dzięki temu możliwe jest określenie udziału komórek NK wśród innych komórek układu odpornościowego.
W badaniu komórek NK najczęściej analizuje się subpopulacje limfocytów oznaczane jako CD3– oraz CD56/CD16+. Wynik badania pozwala ocenić, czy liczba komórek NK mieści się w przyjętych zakresach referencyjnych.
Kiedy wykonać badanie komórek NK?
Badanie komórek NK najczęściej wykonuje się jako element szerszej diagnostyki immunologicznej, w ramach badania immunofenotypu limfocytów. Taki zakres pozwala uzyskać pełniejszy obraz funkcjonowania układu odpornościowego, zamiast oceniać pojedynczy parametr w oderwaniu od całości.
Samodzielne oznaczenie komórek NK bywa wykonywane u kobiet, u których we wcześniejszym badaniu immunofenotypu stwierdzono podwyższony ich odsetek lub gdy konieczna jest ocena skuteczności prowadzonego leczenia immunologicznego.
Badanie immunofenotypu, obejmujące ocenę komórek NK, warto rozważyć u kobiet:
- po poronieniach, w tym poronieniach nawracających,
- doświadczających trudności z zajściem w ciążę,
- po niepowodzeniach procedury in vitro.
Poczytaj więcej: Badanie immunofenotypu – na czym polega i kiedy warto wykonać?
Jak przygotować się do badania komórek NK?
Aby wynik badania komórek NK był wiarygodny, istotne jest odpowiednie przygotowanie oraz wykonanie badania w właściwym momencie. Na wynik mogą wpływać m.in. faza cyklu miesiączkowego, niedawne infekcje oraz stosowane leki.
Przed wykonaniem badania komórek NK warto pamiętać o kilku zasadach:
- jeśli badanie wykonywane jest w związku z poronieniami lub niepowodzeniami in vitro, zaleca się zgłoszenie się na badanie w drugiej fazie cyklu miesiączkowego,
- należy posiadać aktualny wynik morfologii krwi obwodowej, wykonanej maksymalnie do 7 dni przed badaniem (często można ją wykonać bezpośrednio przed oznaczeniem NK),
- w przypadku przebytej niedawno infekcji z gorączką badanie warto wykonać około 4 tygodnie po ustąpieniu objawów,
- jeśli przyjmowane były silne leki sterydowe lub antybiotyki, badanie zaleca się wykonać około 4 tygodnie po zakończeniu leczenia.
W dniu pobrania krwi warto być wypoczętą, odpowiednio nawodnioną i – jeśli wykonywana jest jednocześnie morfologia – zgłosić się na badanie na czczo.
FAQ – najczęstsze pytania o badanie komórek NK
Źródła:
Pacjent.gov.pl – Poronienie – przyczyny i diagnostyka
https://pacjent.gov.pl/ciaza-i-dziecko/poronienie
Pacjent.gov.pl – Niepłodność – przyczyny i leczenie
https://pacjent.gov.pl/ciaza-i-dziecko/nieplodnosc
Narodowy Fundusz Zdrowia – Leczenie specjalistyczne (ginekolog, immunolog)
https://www.nfz.gov.pl/dla-pacjenta/leczenie/leczenie-specjalistyczne/
Polskie Towarzystwo Immunologii Doświadczalnej i Klinicznej
https://www.ptidk.org
Polskie Towarzystwo Ginekologów i Położników – Rekomendacje dotyczące poronień nawracających
https://www.ptgin.pl
European Society of Human Reproduction and Embryology (ESHRE) – Recurrent pregnancy loss guidelines
https://www.eshre.eu/Guidelines-and-Legal/Guidelines/Recurrent-pregnancy-loss
Royal College of Obstetricians and Gynaecologists (RCOG) – Recurrent miscarriage
https://www.rcog.org.uk/for-the-public/browse-our-patient-information/recurrent-miscarriage/
