Poronienie potrafi zostawić w środku pustkę i chaos. Jeśli zastanawiasz się, czy to, co czujesz, jest „w porządku” – to bardzo częste po stracie. W tym artykule pokazuję jak może wyglądać żałoba po poronieniu, ile może trwać, jakie są typowe etapy . Napiszę też, kiedy warto sięgnąć po pomoc, żebyś nie musiała przechodzić przez to sama.
Spis treści
Żałoba po śmierci dziecka – jaka jest jej rola i jej etapy
Warto sobie uzmysłowić, że żałoba po śmierci dziecka to nie tylko czas opłakiwania ukochanej osoby. To też czas godzenia się z jej stratą, a jednocześnie osiągania psychicznej równowagi i uporządkowywania emocjonalnego chaosu. Żałoba po poronieniu jest zatem całkowicie normalną reakcją człowieka na tak dramatyczne doświadczenie, jakim jest śmierć kogoś bliskiego. Każda kobieta, która z jakiegoś powodu utraciła dziecko, powinna mieć więc możliwość przeżywania żałoby i nie wolno jej tego prawa odbierać. Może to bowiem sprawić, że cierpienie zamiast łagodnieć, stanie się jeszcze silniejsze.
Jakie są etapy żałoby po poronieniu
Żałoba po poronieniu jest pewnym rozciągniętym w czasie, wieloetapowym procesem. Towarzyszą jej liczne, często skrajne emocje. Może trwać kilka dni, kilka tygodni, miesięcy, a nawet lat. Wszystko zależy bowiem od kondycji psychicznej kobiety, jej wytrzymałości na stres i tego jak radzi sobie z trudnymi sytuacjami życiowymi. Będzie też zależeć od samego nastawienia do ciąży i przyszłego macierzyństwa, jak również od więzi jaka zdążyła powstać między kobietą a dzieckiem jeszcze w czasie ciąży. Psychologowie wyróżniają 5 zasadniczych faz żałoby.
- Etap pierwszy – szok i niedowierzanie
Szok spowodowany śmiercią dziecka może trwać kilka dni, tygodni, miesięcy, a nawet lat. Nie da się w tym przypadku określić konkretnych ram czasowych. W pierwszej chwili bardzo często towarzyszy mu niedowierzanie Matki, które przeżywają żałobę po poronieniu często wypierają tę myśl ze swojej świadomości. Jak już wspomnieliśmy na początku, ludzie różnie reagują na śmierć bliskich – jedni płaczą rzewnymi łzami, inni wydają się być twardzi jak skała. Ci drudzy starają się odciąć od całej sytuacji. Nie oznacza to jednak, że nie cierpią, jest to po prostu ich sposób na radzenie sobie ze stresem. Z drugiej strony faza ta przejawia się poczuciem rozpaczy i bezradności oraz chęcią znalezienia sensu dla swojej tragedii.
- Etap drugi – uświadomienie sobie śmierci dziecka
Poczucie winy, lęk, pustka, złość, rozpacz…. To emocje, które odczuwa kobieta w drugiej fazie żałoby po śmierci dziecka. W tym momencie matka zaczyna uświadamiać sobie stratę, której doświadczyła. Bardzo często pojawia się tutaj tęsknota za dzieckiem, tak szybko jej odebranym. Stan ten, w połączeniu z początkowym szokiem, może trwać bardzo długo i doprowadzić do psychicznego i fizycznego wycieńczenia osób pogrążonych w żałobie.
- Etap trzeci – psychiczne i fizyczne wyczerpanie
Zmęczenie, fizyczne i psychiczne osłabienie oraz brak energii, są efektem silnych stanów emocjonalnych, towarzyszących poprzednim fazom żałoby po śmierci dziecka. Z jednej strony rodzice czują, że potrzebują odpoczynku, z drugiej zaczynają akceptować zaistniałą sytuację, choć nadal towarzyszy im smutek i ból.
- Etap czwarty – odzyskiwanie równowagi
Jest to czas kiedy zarówno matka, jak i ojciec odzyskują emocjonalną równowagę. Zaczynają układać sobie życie na nowo, nie zapominając o dziecku, a jedynie o okolicznościach całego zdarzenia, ostatecznie godzą się też z jego odejściem.
- Etap piąty – nowe życie
W tej fazie żałoby po poronieniu pogodzeni z całą sytuacją rodzice zaczynają powracać niejako do życia, nawiązywać kontakty ze światem i otoczeniem. Choć ich życie nigdy nie jest już takie samo jak przed tragedią.
Żałoba po poronieniu – najczęstsze błędy
Rodzice, którzy utracili dziecko wymagają wsparcia ze strony najbliższego otoczenia, a więc przede wszystkim rodziny i przyjaciół. Nierzadko partnerom potrzebna jest bardziej specjalistyczna pomoc, np. psychologiczna czy psychiatryczna. Inni z kolei potrzebują wsparcia w sferze duchowej. Tutaj niezwykle ważna może okazać się rozmowa z duchownym. Niestety, rodzina nie zawsze wykazuje odpowiednie zrozumienie. Problem zostaje często umniejszony, sprowadzony do czegoś mało istotnego. Wiele kobiet słyszy: „Nie płacz, przecież urodzisz następne.” Albo: „Nie rozpaczaj, to się zdarza.” A przecież kolejna ciąża nie może być formą pocieszenia po stracie tej pierwszej. Takie słowa mogą bardziej zranić niż pomóc, powinny o tym pamiętać wszystkie osoby, których bliscy doświadczyli podobnej tragedii.
Jak zadbać o siebie w żałobie po poronieniu
1) Pozwól sobie na emocje. Po poronieniu możesz płakać, złościć się, czuć pustkę, otępienie, a czasem nawet ulgę. To nie są „złe” reakcje. To sposób, w jaki psychika próbuje unieść stratę.
2) Daj sobie czas Żałoba nie ma jednej długości. U wielu osób najbardziej boli w pierwszych miesiącach, ale tęsknota i trudniejsze dni mogą wracać falami i to nie znaczy, że „coś robisz nie tak”.
3) Zadbaj o podstawy najprościej, jak się da. Nawet jeśli nie masz siły: spróbuj pić, zjeść coś małego i złapać sen w krótkich odcinkach. Żałoba bywa też fizyczna – kołatanie serca, ucisk w klatce czy brak tchu mogą się zdarzać. Jeśli jednak te objawy są silne albo nie ustępują, skonsultuj je z lekarzem.
4) Nie odcinaj się całkiem od ludzi. Masz prawo potrzebować ciszy i samotności. Warto jednak zostawić choć jedną osobę, z którą masz kontakt – taką, przy której nie musisz „udawać, że jest dobrze”.
5) Nie zmuszaj się „do zakładania maski” Udawanie, że wszystko jest w porządku, zwykle nie zmniejsza bólu — tylko go zamyka w środku. Jeśli dziś umiesz zrobić tylko minimum, to naprawdę wystarczy.
6) Jeśli możesz, odłóż duże decyzje. W ostrej fazie żałoby po poronieniu trudniej podejmować rozsądne decyzje. Jeśli da się — odłóż przeprowadzkę, zmianę pracy czy inne „życiowe rewolucje” na czas, gdy będziesz miała więcej spokoju w sobie.
FAQ – najczęstsze pytania o żałobę po poronieniu
Źródła
- Worden J. W. Grief Counseling and Grief Therapy
– klasyczna koncepcja zadań żałoby, szeroko stosowana w psychologii klinicznej. - Kübler-Ross E., Kessler D. Rozmowy o śmierci i umieraniu – opis etapów żałoby i reakcji emocjonalnych po stracie.
- Brier N. Grief Following Miscarriage: A Comprehensive Review – jedno z najczęściej cytowanych opracowań dotyczących żałoby po poronieniu.
- Cacciatore J. Bearing the unbearable: Love, loss, and the heartbreaking path of grief – współczesne, bardzo empatyczne ujęcie żałoby po stracie dziecka.