Immunologiczne badania po poronieniach – kiedy warto je wykonać i co mogą wyjaśnić?

Zaburzenia immunologiczne mogą być jedną z przyczyn poronień, szczególnie wtedy, gdy dochodzi do nich wielokrotnie lub gdy wcześniejsza diagnostyka nie przyniosła odpowiedzi. W takich sytuacjach organizm kobiety może reagować na ciążę w sposób nieprawidłowy, co utrudnia jej prawidłowy rozwój.

Badania immunologiczne po poronieniu pomagają sprawdzić, czy układ odpornościowy nie odgrywa w tym procesie istotnej roli. Dla wielu kobiet są one kolejnym, ważnym krokiem w diagnostyce – dającym realną szansę na wdrożenie leczenia i zwiększenie bezpieczeństwa kolejnej ciąży. W tym artykule wyjaśniam, jakie badania immunologiczne wykonuje się po poronieniach, kiedy warto je rozważyć i co mogą pokazać ich wyniki.

Jakie badania immunologiczne wykonuje się po poronieniach?

Po poronieniach, szczególnie nawracających lub niewyjaśnionych, lekarz może zaproponować rozszerzenie diagnostyki o badania immunologiczne. Ich celem jest sprawdzenie, czy układ odpornościowy nie reaguje w sposób, który utrudnia prawidłowy rozwój ciąży. Zakres badań zawsze dobiera się indywidualnie – nie wszystkie są wykonywane u każdej kobiety.

Najczęściej rozważane badania immunologiczne po poronieniach obejmują:

• badania w kierunku zespołu antyfosfolipidowego (APL),
• oznaczenie przeciwciał przeciwjądrowych (ANA),
• badania przeciwciał przeciwko antygenom łożyska (APA),
• oznaczenie przeciwciał tarczycowych anty-TPO i anty-TG,
• ocenę układu odpornościowego w badaniu immunofenotypu limfocytów.

Każde z tych badań dotyczy innego mechanizmu immunologicznego i odpowiada na inne pytania diagnostyczne. Poniżej wyjaśniam, kiedy i dlaczego mogą być zlecane.

Kiedy wykonuje się badania w kierunku zespołu antyfosfolipidowego (APL)?

Badania w kierunku zespołu antyfosfolipidowego (APL) rozważa się najczęściej po nawracających poronieniach lub wtedy, gdy wcześniejsze straty ciąży nie miały jednoznacznej przyczyny. Zespół antyfosfolipidowy jest jednym z najlepiej poznanych zaburzeń immunologicznych, które mogą wpływać na utrzymanie ciąży.

W przebiegu zespołu antyfosfolipidowego układ odpornościowy wytwarza przeciwciała skierowane przeciwko własnym strukturom. Może to prowadzić do zaburzeń krzepnięcia, niewydolności łożyska oraz utrudnionego dopływu substancji odżywczych do rozwijającego się zarodka lub płodu. W konsekwencji zwiększa się ryzyko poronienia.

Diagnostyka zespołu antyfosfolipidowego opiera się na badaniach krwi, w których oznacza się m.in.:

• antykoagulant toczniowy (LA),
• przeciwciała antykardiolipinowe (aCL),
• przeciwciała przeciw β2-glikoproteinie I.

W przypadku potwierdzenia zespołu antyfosfolipidowego możliwe jest wdrożenie leczenia, najczęściej z zastosowaniem heparyny i kwasu acetylosalicylowego, które znacząco zwiększa szanse na donoszenie kolejnej ciąży.

Kiedy bada się przeciwciała przeciwjądrowe (ANA) po poronieniu?

Badanie przeciwciał przeciwjądrowych (ANA) rozważa się po poronieniach wtedy, gdy istnieje podejrzenie chorób autoimmunologicznych lub gdy wcześniejsza diagnostyka nie pozwoliła znaleźć przyczyny strat ciąży. Obecność tych przeciwciał może wskazywać na nieprawidłową aktywność układu odpornościowego.

Przeciwciała ANA mogą towarzyszyć chorobom autoimmunologicznym, takim jak toczeń rumieniowaty układowy czy twardzina. W niektórych przypadkach schorzenia te mogą wpływać na możliwość zajścia w ciążę lub jej utrzymanie, jednak sam dodatni wynik ANA nie jest równoznaczny z rozpoznaniem choroby ani z brakiem szans na ciążę.

Wykrycie przeciwciał ANA pozwala lekarzowi zaplanować dalszą diagnostykę i – jeśli jest taka potrzeba – wdrożyć leczenie oraz odpowiednią opiekę medyczną. U wielu kobiet z chorobami autoimmunologicznymi, przy właściwie dobranym leczeniu, możliwe jest bezpieczne zajście w ciążę i jej donoszenie.

Kiedy bada się przeciwciała przeciwko antygenom łożyska (APA)?

Badania w kierunku przeciwciał przeciwko antygenom łożyska (APA) rozważa się po poronieniach wtedy, gdy istnieje podejrzenie nieprawidłowej reakcji układu odpornościowego na rozwijającą się ciążę. Najczęściej są one elementem szerszej diagnostyki immunologicznej po poronieniach nawracających.

Przeciwciała APA mogą wpływać na proces prawidłowego tworzenia i funkcjonowania łożyska, które odpowiada za dostarczanie substancji odżywczych i tlenu do płodu. W niektórych przypadkach ich obecność może zaburzać ten proces i zwiększać ryzyko nieprawidłowego rozwoju ciąży.

Badanie APA wykonuje się z próbki krwi. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości lekarz może zaproponować dalszą diagnostykę lub leczenie dobrane indywidualnie do sytuacji kobiety. Warto podkreślić, że diagnostyka i leczenie zaburzeń związanych z APA są zagadnieniami złożonymi i zawsze wymagają prowadzenia przez doświadczonego specjalistę.

Kiedy bada się przeciwciała tarczycowe anty-TPO i anty-TG po poronieniu?

Badania przeciwciał tarczycowych anty-TPO i anty-TG rozważa się po poronieniu wtedy, gdy istnieje podejrzenie chorób autoimmunologicznych tarczycy lub gdy wcześniejsze straty ciąży nie miały jednoznacznej przyczyny. Są one szczególnie istotne u kobiet, u których występują objawy zaburzeń pracy tarczycy lub nieprawidłowe wyniki hormonów tarczycowych.

Podwyższone miana przeciwciał anty-TPO lub anty-TG mogą świadczyć o autoimmunologicznym zapaleniu tarczycy, takim jak choroba Hashimoto czy choroba Gravesa-Basedowa. Zaburzenia pracy tarczycy mogą wpływać na przebieg ciąży, jednak ich rozpoznanie i odpowiednie leczenie pozwalają w wielu przypadkach bezpiecznie planować kolejną ciążę.

Diagnostyka chorób tarczycy po poronieniu pozwala nie tylko ustalić ewentualną przyczynę wcześniejszych strat, ale także wdrożyć leczenie jeszcze przed kolejnymi staraniami. Unormowanie pracy tarczycy znacząco zmniejsza ryzyko powikłań w przyszłej ciąży.

mgr Edyta Kruzel-Szwaczka, Diagnosta laboratoryjny, Specjalista z laboratoryjnej diagnostyki medycznej i mgr Barbara Kordalska, Diagnosta laboratoryjny, laboratorium diagnostyczne CYTOLAB: 

W wyniku zaburzeń immunologicznych rozwijający płód może zostać odrzucony przez organizm kobiety. Dlatego w przypadku nawykowych poronień warto sprawdzić, czy jej układ odpornościowy nie wykazuje zbyt dużej aktywności – albo przeciwnie – czy poziom określonych przeciwciał w organizmie nie jest zbyt niski.

Badaniem pozwalającym ocenić kondycję układu odpornościowego jest tzw. badanie immunofenotypu limfocytów (czyli komórek układu odpornościowego) we krwi obwodowej. Sprawdza się w nim nie tylko budowę (morfologię) poszczególnych limfocytów, ale również to, czy występują one w odpowiedniej ilości. Immunofenotyp powinien obejmować następujące typy limfocytów: CD3, CD4, CD8, CD4/CD8, CD19, NK, CD19+CD5+. Dzięki temu badaniu dowiadujemy się, czy układ odpornościowy kobiety działa prawidłowo i tym samym, czy płód ma zapewnione właściwe warunki do rozwoju. Czytaj więcej

FAQ – najczęstsze pytania o immunologiczne badania po poronieniach

Zobacz też:

• Genetyczne badania po poronieniach
• Badanie na celiakię po poronieniach
• Badanie na trombofilię wrodzoną po poronieniach
• Badanie kariotypu po poronieniach