Jeśli tu jesteś, to bardzo możliwe, że jesteś w momencie, w którym świat nagle się zatrzymał, a jednocześnie musisz coś załatwiać, coś wiedzieć, coś zdecydować. Po poronieniu oprócz bólu pojawiają się procedury, dokumenty i pytania, na które nikt wcześniej nie przygotowuje.
Zebrałam w jednym miejscu najważniejsze akty prawne, które dotyczą poronienia i urodzenia martwego dziecka. Tłumaczę co one oznaczają dla Ciebie w praktyce. To są przepisy, na które możesz się powołać w szpitalu, w USC, w ZUS-ie i w pracy.
Spis treści
Jakie prawa mam jako pacjentka po poronieniu?
Masz pełne prawa pacjenta, takie same jak każda inna osoba hospitalizowana.
- masz prawo do jasnej informacji o swoim stanie zdrowia i leczeniu,
- możesz poprosić o kopię całej dokumentacji medycznej,
- personel ma obowiązek uszanować Twoją intymność i emocje,
- możesz mieć przy sobie osobę bliską, jeśli tego potrzebujesz.
Źródło:
Ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz.U. 2009 nr 52 poz. 417)
👉 https://www.dziennikustaw.gov.pl/DU/2009/s/52/417
Czy mam prawo do dokumentacji medycznej po poronieniu?
Tak, masz prawo do pełnej dokumentacji medycznej związanej z poronieniem.
- możesz otrzymać kartę informacyjną, historię leczenia i wyniki badań,
- dokumentacja może być wydana w formie papierowej lub elektronicznej,
- szpital nie może odmówić jej wydania bez podstawy prawnej,
- dokumenty są potrzebne m.in. do USC, ZUS i pracy.
Źródło:
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie rodzajów i zakresu dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania
👉 https://dziennikustaw.gov.pl/DU/2010/1697
Czy po poronieniu przysługuje mi urlop macierzyński?
Tak, po urodzeniu martwego dziecka przysługuje Ci urlop macierzyński.
- nie musisz wracać do pracy, jeśli nie masz na to siły,
- pracodawca nie może odmówić udzielenia urlopu,
- podstawą jest akt urodzenia dziecka z adnotacją o martwym urodzeniu,
- urlop nie jest zwolnieniem lekarskim, tylko pełnoprawnym uprawnieniem.
Źródło:
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy
👉 https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19740240141
Czy po stracie dostanę zasiłek macierzyński?
Tak, jeśli korzystasz z urlopu macierzyńskiego, przysługuje Ci zasiłek macierzyński.
- zasiłek wypłaca ZUS lub pracodawca (zależnie od sytuacji),
- nie musisz dodatkowo uzasadniać swojej straty,
- świadczenie zapewnia Ci bezpieczeństwo finansowe w czasie żałoby.
Źródło:
Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego
👉 https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19990600636
Jakie dokumenty są potrzebne do ZUS po poronieniu lub martwym urodzeniu?
Do zasiłku macierzyńskiego i zasiłku pogrzebowego nie zawsze jest potrzebny akt urodzenia dziecka.
od 6 sierpnia 2025 r. obowiązują uproszczone zasady dokumentacyjne w ZUS,
- do złożenia wniosku wystarczy zaświadczenie o martwym urodzeniu lub karta zgonu,
- zaświadczenie może wystawić lekarz lub położna,
- nie jest wymagany akt urodzenia dziecka z adnotacją o martwym urodzeniu,
- nie jest wymagane ustalenie płci dziecka.
Źródło:
Zakład Ubezpieczeń Społecznych – informacje dla ubezpieczonych
👉 https://www.zus.pl/-/nowe-zasady-składania-dokumentów-gdy-dziecko-urodzi-się-martwe
Czy po poronieniu przysługuje zasiłek pogrzebowy?
Tak, jeśli organizowany jest pochówek dziecka, przysługuje zasiłek pogrzebowy.
- do 31 grudnia 2025 r. zasiłek wynosi 4 000 zł,
- od 1 stycznia 2026 r. wynosi 7 000 zł (z waloryzacją),
- wniosek składa się w ZUS wraz z dokumentami pochówku,
- prawo do zasiłku nie zależy od tygodnia ciąży.
Ważna zmiana od 6 sierpnia 2025 r.:
Od 6 sierpnia 2025 r. obowiązują nowe zasady składania dokumentów do ZUS po poronieniu lub martwym urodzeniu dziecka.
Do uzyskania zasiłku pogrzebowego (oraz zasiłku macierzyńskiego) wystarczy zaświadczenie o martwym urodzeniu lub karta zgonu wystawione przez lekarza lub położną.
Nie jest wymagany akt urodzenia dziecka z adnotacją o martwym urodzeniu ani określenie płci dziecka.
Źródło:
Zakład Ubezpieczeń Społecznych – Zasiłek pogrzebowy
👉 https://www.zus.pl/swiadczenia/zasilki/zasilek-pogrzebowy
Co jeśli po poronieniu nie da się ustalić płci dziecka?
Brak możliwości ustalenia płci dziecka nie odbiera Ci praw po poronieniu.
- możesz skorzystać z urlopu i zasiłku macierzyńskiego na podstawie zaświadczenia lekarskiego,
- możesz otrzymać zasiłek pogrzebowy, jeśli doszło do pochówku,
- ZUS nie może odmówić świadczeń tylko dlatego, że nie ustalono płci dziecka,
- akt urodzenia dziecka nie zawsze jest wymagany do uzyskania świadczeń.
Źródło:
Zakład Ubezpieczeń Społecznych – informacje praktyczne
👉 https://www.zus.pl/en/swiadczenia/zasilki/zasilek-macierzynski/niezbedne-dokumenty
👉 https://www.zus.pl/swiadczenia/zasilki/zasilek-pogrzebowy
Czy mogę pochować dziecko po poronieniu?
Tak, masz prawo pochować dziecko niezależnie od tygodnia ciąży.
- nikt nie może odmówić Ci pochówku z powodu „zbyt wczesnej ciąży”,
- możesz zdecydować o pochówku indywidualnym lub zbiorowym,
- szpital ma obowiązek wydać szczątki dziecka, jeśli tego chcesz.
Źródło:
Obwieszczenie Marszałka Sejmu z 10.04.2024 r. – jednolity tekst ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych (Dz.U. 2024 poz. 576)
👉 https://dziennikustaw.gov.pl/DU/2024/576
Czy sekcja zwłok dziecka po poronieniu jest obowiązkowa?
Nie, sekcja zwłok nie jest wykonywana automatycznie.
- masz prawo wiedzieć, czy i dlaczego jest proponowana,
- w wielu przypadkach możesz wyrazić zgodę lub jej nie udzielić,
- masz prawo do informacji o wynikach sekcji.
Źródło:
Ustawa z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej
👉 https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20111120654
Kto zgłasza urodzenie dziecka do USC po poronieniu?
Zazwyczaj zgłoszenia dokonuje szpital, przekazując dokumenty do USC.
- masz prawo wiedzieć, czy zgłoszenie zostało dokonane,
- możesz zapytać, jakie dokumenty trafiły do urzędu,
- na tej podstawie sporządzany jest akt urodzenia dziecka.
Źródło:
Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. – Prawo o aktach stanu cywilnego
👉 https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20140001741
Co i gdzie załatwić po poronieniu?
Szpital
- odbiór dokumentacji medycznej,
- ustalenie, czy wystawiono kartę urodzenia lub kartę martwego dziecka
- decyzja dotycząca pochówku,
- informacje o ewentualnej sekcji zwłok.
Urząd Stanu Cywilnego (USC)
- sporządzenie aktu urodzenia dziecka (w odpowiedniej formie),
- uzyskanie odpisu aktu (potrzebny do ZUS i pracy).
ZUS
- wniosek o zasiłek macierzyński,
- wniosek o zasiłek pogrzebowy,
- złożenie wymaganych dokumentów (akty, zaświadczenia).
Stan prawny
Stan prawny aktualny na dzień publikacji, z uwzględnieniem zmian obowiązujących od 6 sierpnia 2025 r. oraz planowanej zmiany wysokości zasiłku pogrzebowego od 1 stycznia 2026 r.