Problemy z zajściem w kolejną ciążę po poronieniu – możliwe przyczyny i jakie badania mogą pomóc

Być może starasz się o kolejną ciążę po poronieniu, ale mimo upływu czasu nadal jej nie ma. A może podstawowe wyniki wyglądają prawidłowo, a Ty wciąż nie wiesz, co może utrudniać zapłodnienie albo prawidłowy rozwój kolejnej ciąży.  Po stracie ważne są dwa pytania: dlaczego doszło do poronienia oraz co może mieć znaczenie przed następnymi staraniami. Nie zawsze odpowiadają na nie te same badania. W artykule wyjaśniamy, co mogła już pokazać dotychczasowa diagnostyka, czego mogła nie sprawdzić i od których kroków warto zacząć, aby lepiej przygotować się do kolejnej ciąży i nie wykonywać przypadkowych badań.

Co już wiesz po poronieniu, a czego możesz nadal nie wiedzieć?

To, czego możesz dowiedzieć się po poronieniu, zależy od rodzaju wykonanych badań. Jednym z pierwszych badań, które warto rozważyć, jest badanie materiału z poronienia. Może ono pomóc sprawdzić, czy przyczyną straty była nieprawidłowość genetyczna zarodka.

Taki wynik może:

• pomóc wyjaśnić przyczynę konkretnego poronienia,
• wskazać, czy nieprawidłowość najprawdopodobniej powstała przypadkowo,
• pomóc ocenić, czy warto rozważyć dalszą diagnostykę genetyczną rodziców,
• uporządkować kolejne kroki przed następną ciążą,
• zmniejszyć ryzyko wykonywania wielu badań bez jasno określonego celu.

Badanie materiału z poronienia jest szczególne również dlatego, że dotyczy bezpośrednio utraconej ciąży. Jeżeli materiał nie zostanie zabezpieczony, później nie będzie już możliwości sprawdzenia, czy u zarodka występowała określona nieprawidłowość genetyczna. Warto jednak wiedzieć, że wynik tego badania nie zawsze odpowiada na wszystkie pytania dotyczące kolejnej ciąży. Nie ocenia bezpośrednio między innymi dojrzewania komórki jajowej, funkcji plemników ani predyspozycji genetycznych kobiety i mężczyzny związanych z płodnością. Dlatego badanie materiału z poronienia i diagnostyka rodziców nie zastępują się. Odpowiadają na inne pytania i w określonych sytuacjach mogą się wzajemnie uzupełniać. Przed wykonaniem kolejnych badań warto więc zapytać:

Ustalanie przyczyny poronienia a diagnostyka trudności z kolejną ciążą

To dwa powiązane, ale nieidentyczne obszary.

• Badania dotyczące przyczyny poprzedniej straty

Ich celem jest sprawdzenie, dlaczego poprzednia ciąża przestała się rozwijać i czy występują czynniki mogące zwiększać ryzyko kolejnego poronienia. W zależności od historii kobiety lub pary lekarz może rozważyć między innymi:

• badanie materiału z poronienia,
• kariotyp kobiety i mężczyzny,
• ocenę budowy macicy,
• badania hormonalne, w tym ocenę pracy tarczycy,
• diagnostykę zespołu antyfosfolipidowego,
• inne badania dobrane do historii zdrowotnej i przebiegu wcześniejszych ciąż.

Wyniki mogą pomóc ustalić, czy przed kolejnymi staraniami potrzebne jest leczenie, dodatkowa konsultacja albo dokładniejsze monitorowanie początku ciąży.

• Badania dotyczące zapłodnienia i rozwoju zarodka

Ich celem jest sprawdzenie, czy trudność może pojawiać się jeszcze przed uzyskaniem dodatniego testu ciążowego albo na bardzo wczesnym etapie rozwoju zarodka.

Mogą dotyczyć:

• dojrzewania komórki jajowej,
• funkcjonowania i rezerwy jajników,
• powstawania i działania plemników,
• połączenia komórki jajowej z plemnikiem,
• uruchomienia zapłodnienia,
• pierwszych podziałów zarodka,
• mechanizmów naprawy DNA,
• energii potrzebnej rozwijającym się komórkom,
• wybranych procesów związanych z implantacją i początkiem ciąży.

Ten obszar może być szczególnie ważny, jeżeli po poronieniu:

• przez kolejne miesiące nie dochodzi do ciąży,
• podstawowe wyniki są prawidłowe,
• nie dochodzi do zapłodnienia,
• uzyskuje się niewiele dojrzałych komórek jajowych,
• zarodki powtarzalnie przestają się rozwijać,
• kolejne transfery nie prowadzą do ciąży,
• pojawiają się ciąże biochemiczne albo następne bardzo wczesne straty.

Które badania dotyczą ryzyka kolejnej straty, a które zapłodnienia?

Nie każde badanie odpowiada na to samo pytanie.

Wyniki są prawidłowe, a ciąży nadal nie ma – co to może oznaczać?

Możesz mieć potwierdzoną owulację, prawidłowe wyniki hormonów i USG, które nie pokazuje większych nieprawidłowości. Badanie nasienia partnera również może wyglądać prawidłowo. Mimo to kolejne miesiące starań nie kończą się ciążą. Czasem sytuacja wygląda inaczej. Do zapłodnienia dochodzi, ale zarodek przestaje się rozwijać. Transfer przebiega prawidłowo, jednak nie dochodzi do implantacji. Pojawiają się ciąże biochemiczne, bardzo wczesne poronienia albo kolejne nieudane procedury.

Podstawowe badania pokazują ważną część obrazu, ale nie obejmują wszystkich procesów potrzebnych do zapłodnienia i prawidłowego rozwoju ciąży.

Nie sprawdzają bezpośrednio:

• czy komórka jajowa osiągnęła pełną dojrzałość,
• czy plemnik jest zdolny do prawidłowego zapłodnienia,
• czy po połączeniu komórek prawidłowo rozpoczynają się podziały zarodka,
• czy mechanizmy naprawy DNA działają sprawnie,
• czy komórki otrzymują odpowiednią ilość energii,
• czy występuje predyspozycja do wcześniejszego osłabienia funkcji jajników,
• czy czynnik męski dotyczy nie tylko liczby plemników, ale również ich funkcji.

Prawidłowe wyniki nie zawsze dają pełną odpowiedź. Wcześniejsze badania mogły nie obejmować procesów związanych z dojrzewaniem komórki jajowej, funkcją plemników, zapłodnieniem albo wczesnym rozwojem zarodka. Ustalenie, którego etapu może dotyczyć trudność, może pomóc dobrać dalsze badania i zdecydować, czy przed kolejną ciążą lub procedurą warto zmienić dotychczasowe postępowani

Jakie badania warto zrobić, gdy po poronieniu trudno zajść w ciążę?

Podstawowa diagnostyka pomaga ocenić najczęstsze przyczyny trudności z zajściem w ciążę. Zwykle obejmuje sprawdzenie hormonów, owulacji, rezerwy jajnikowej, budowy narządów rodnych, drożności jajowodów oraz nasienia partnera. Każde z tych badań dostarcza ważnych informacji, ale odpowiada tylko na część pytań.

Co pokazują standardowe badania, a co wnosi genetyka

Standardowe badania i diagnostyka genetyczna oceniają inne obszary. Nie zastępują się, ale mogą się uzupełniać, gdy wcześniejsze wyniki nie wyjaśniają trudności z kolejną ciążą.

Przed wykonaniem kolejnego badania warto zapytać:

• co dokładnie ma ono sprawdzić,
• czy danego obszaru nie oceniono już wcześniej,
• jakie decyzje mogą zależeć od wyniku,
• czy wynik może zmienić przygotowanie do kolejnej ciąży lub procedury.

Sprawdź, co może mieć znaczenie przed kolejną ciążą

Pobierz bezpłatny poradnik i uporządkuj dotychczasowe wyniki.

W poradniku sprawdzisz:

• co może mieć znaczenie przed kolejną ciążą,
• które badania dotyczą przyczyn straty, a które zapłodnienia i rozwoju zarodka,
• od jakich kroków warto zacząć,
• o co zapytać lekarza,
• jak nie powtarzać przypadkowych badań, które nie odpowiadają na najważniejsze pytania.

Pobierz poradnik i przygotuj własną listę kolejnych kroków przed następną ciążą.

Czy prawidłowy kariotyp oznacza, że cała genetyka została sprawdzona?

Nie. Kariotyp ocenia liczbę chromosomów i większe zmiany w ich budowie, ale nie analizuje szczegółowo pojedynczych genów. Można porównać go do sprawdzenia, czy książka ma wszystkie rozdziały. Dokładniejsze badania pozwalają zajrzeć do zapisanej w nich treści. Prawidłowy kariotyp nie wyklucza zmian w pojedynczych genach, które mogą mieć znaczenie dla funkcjonowania jajników, dojrzewania komórki jajowej, produkcji i dojrzewania plemników, funkcji plemnika, zapłodnienia, pierwszych podziałów zarodka oraz jego wczesnego rozwoju. Nie oznacza to jednak, że każda kobieta lub para z prawidłowym kariotypem powinna wykonywać szeroki panel genetyczny. Zakres dalszej diagnostyki należy dopasować do historii starań, wcześniejszych poronień, wyników obojga partnerów oraz przebiegu dotychczasowego leczenia.

Na którym etapie może pojawić się trudność z zajściem w kolejną ciążę?

Do kolejnej ciąży prowadzi kilka następujących po sobie etapów. Komórka jajowa musi dojrzeć, plemnik powinien prawidłowo uczestniczyć w zapłodnieniu, a powstały zarodek rozpocząć rozwój, dotrzeć do macicy i się w niej zagnieździć. Trudność może pojawić się na jednym z tych etapów albo dotyczyć kilku procesów jednocześnie.

Trudność może pojawić się przed zapłodnieniem, podczas rozwoju zarodka, przy implantacji albo już na początku ciąży. Ustalenie etapu pomaga lepiej dobrać dalszą diagnostykę.

Dojrzewanie komórki jajowej

Nawet przy prawidłowej owulacji komórka jajowa może nie osiągnąć pełnej dojrzałości potrzebnej do zapłodnienia. Można brać to pod uwagę na przykład wtedy, gdy podczas stymulacji uzyskuje się niewiele dojrzałych komórek albo gdy mimo prawidłowego wzrostu pęcherzyków nie dochodzi do zapłodnienia.

Produkcja i funkcja plemników

Prawidłowy wynik spermogramu nie zawsze oznacza, że czynnik męski został w pełni oceniony. Badanie pokazuje przede wszystkim liczbę, ruchliwość i budowę plemników, ale nie odpowiada na wszystkie pytania dotyczące ich dojrzewania, funkcji oraz zdolności do prawidłowego zapłodnienia komórki jajowej.

Zapłodnienie

Komórka jajowa i plemnik muszą się połączyć, a następnie uruchomić proces prowadzący do powstania zarodka. Trudność na tym etapie może pojawić się również wtedy, gdy owulacja występuje, a podstawowe parametry nasienia są prawidłowe.

Pierwsze podziały zarodka

Po zapłodnieniu zarodek rozpoczyna kolejne podziały. Aby mogły przebiegać prawidłowo, potrzebne jest właściwe działanie genów i odpowiednia ilość energii w komórkach. Jeśli rozwój zarodków powtarzalnie zatrzymuje się na podobnym etapie, warto omówić z lekarzem, czy potrzebna jest dokładniejsza diagnostyka możliwych przyczyn.

Implantacja i początek ciąży

Po dotarciu do macicy zarodek musi połączyć się z jej błoną śluzową i rozpocząć dalszy rozwój. Jeśli ten proces nie przebiega prawidłowo, może nie dojść do implantacji, ciąża może zakończyć się na etapie ciąży biochemicznej albo bardzo wcześnie przestać się rozwijać.

Co wynik genetyczny może zmienić przed kolejną ciążą lub procedurą?

Prawidłowe wyniki nie zawsze dają pełną odpowiedź. Wcześniejsze badania mogły nie obejmować procesów związanych z dojrzewaniem komórki jajowej, funkcją plemników, zapłodnieniem albo wczesnym rozwojem zarodka. Ustalenie, którego etapu może dotyczyć trudność, może pomóc dobrać dalsze badania i zdecydować, czy przed kolejną ciążą lub procedurą warto zmienić dotychczasowe postępowani

Wynik genetyczny nie jest gotowym planem leczenia, ale może pomóc ustalić, co sprawdzić dokładniej, co przygotować inaczej i jak zaplanować kolejną ciążę lub procedurę.

Wynik może wskazać, czy trudność dotyczy komórki jajowej, plemników, zapłodnienia czy rozwoju zarodka

Wynik może zwrócić uwagę na proces związany z:

• funkcjonowaniem jajników,
• dojrzewaniem komórki jajowej,
• produkcją lub działaniem plemników,
• zapłodnieniem,
• pierwszymi podziałami zarodka,
• dalszym rozwojem zarodka.

Dzięki temu kolejne badania mogą zostać skierowane na konkretny obszar zamiast polegać na wykonywaniu przypadkowych testów.

Wynik może wpłynąć na przygotowanie do kolejnej procedury

Wynik analizowany razem z dotychczasowymi badaniami może być podstawą rozmowy o:

• zmianie sposobu stymulacji,
• momencie dalszych działań,
• metodzie zapłodnienia,
• rozważeniu ICSI,
• zasadności PGT,
• pogłębieniu diagnostyki mężczyzny,
• sposobie monitorowania rozwoju zarodków,
• unikaniu powtórzenia kolejnej procedury dokładnie według tego samego schematu.

Sam wynik genetyczny nie przesądza o zastosowaniu konkretnej metody. Może jednak wskazać, dlaczego warto ją rozważyć albo jakie informacje należy wcześniej uzupełnić.

Wynik może pokazać, czy czas ma znaczenie

Jeżeli wynik wskazuje predyspozycję do wcześniejszego osłabienia funkcji jajników, lekarz może uwzględnić tę informację przy planowaniu dalszych starań.

Nie oznacza to automatycznie konieczności wykonania zapłodnienia pozaustrojowego. Może jednak pomóc zdecydować, czy kolejnych działań lepiej nie odkładać i czy przez następne miesiące warto powtarzać ten sam sposób postępowania.

Wynik może wskazać potrzebę dokładniejszego zbadania mężczyzny

Poronienie i trudności z uzyskaniem kolejnej ciąży nie zawsze wynikają z czynników po stronie kobiety.

Jeżeli wynik lub historia starań wskazują na możliwy czynnik męski, dalsze postępowanie może obejmować:

• konsultację andrologiczną,
• dodatkowe badania nasienia,
• badania hormonalne mężczyzny,
• diagnostykę genetyczną,
• zmianę sposobu przygotowania do kolejnej procedury.

Wynik może pomóc zaplanować początek kolejnej ciąży

W zależności od wyniku i wcześniejszej historii lekarz może zalecić dokładniejsze monitorowanie kolejnej ciąży już od jej bardzo wczesnego etapu.

Może wówczas ustalić:

• kiedy wykonać pierwsze badania,
• czy potrzebne jest wcześniejsze oznaczenie określonych parametrów,
• kiedy zaplanować pierwsze USG,
• czy potrzebne są dodatkowe konsultacje,
• na jakie objawy lub wyniki zwrócić szczególną uwagę.

Kiedy można rozważyć szerszy panel genetyczny?

Nie istnieje jedno badanie odpowiednie dla każdej kobiety i każdej pary.

Szerszy panel genetyczny można rozważyć, gdy:

• po poronieniu kolejna ciąża się nie pojawia,
• badanie materiału z poronienia nie dało pełnej odpowiedzi,
• podstawowe wyniki kobiety i mężczyzny są prawidłowe,
• nie dochodzi do zapłodnienia,
• uzyskuje się niewiele dojrzałych komórek jajowych,
• zarodki powtarzalnie zatrzymują się na wczesnym etapie,
• kolejne transfery nie prowadzą do ciąży,
• pojawiają się ciąże biochemiczne lub następne wczesne straty,
• wynik nasienia jest znacznie obniżony,
• kariotypy są prawidłowe, ale nadal brakuje odpowiedzi,
• para przygotowuje się do kolejnej procedury i nie chce powtarzać jej bez sprawdzenia dodatkowych przyczyn.

Zakres badania powinien odpowiadać historii obojga partnerów. Ważne jest również, aby wynik został omówiony z lekarzem genetykiem i odniesiony do pozostałych wyników oraz przebiegu wcześniejszych ciąż.

FertiScan Complete – co obejmuje badanie?

Przykładem szerokiego panelu genetycznego dotyczącego płodności kobiety i mężczyzny jest FertiScan Complete.

Badanie obejmuje geny związane między innymi z:

• funkcjonowaniem jajników i rezerwą jajnikową,
• dojrzewaniem oraz funkcją komórki jajowej,
• produkcją, dojrzewaniem i działaniem plemników,
• zapłodnieniem,
• pierwszymi podziałami zarodka,
• jego wczesnym rozwojem.

FertiScan Complete nie zastępuje badania materiału z poronienia, hormonów, USG, kariotypów ani badania nasienia. Może uzupełnić dotychczasową diagnostykę o obszary, których te badania nie oceniają bezpośrednio.

Wynik może pomóc:

• wskazać możliwy mechanizm trudności,
• zdecydować, czy potrzebna jest dalsza diagnostyka kobiety lub partnera,
• przygotować pytania przed kolejną procedurą,
• ocenić, czy warto zmienić dotychczasowe postępowanie,
• uniknąć powtarzania kolejnych prób według identycznego schematu bez dodatkowych informacji.

Nie każdy wynik pozwala znaleźć jednoznaczną przyczynę poronienia lub trudności z kolejną ciążą. Może jednak wskazać kierunek, którego wcześniejsze badania nie obejmowały.

Jeśli chcesz sprawdzić zakres badania, więcej informacji znajdziesz tutaj: badanie FertiScan Complete – testDNA.

Jak wybrać odpowiednie badanie genetyczne?

Przed wykonaniem badania warto sprawdzić:

• czy jego zakres odpowiada Twojej historii,
• czy obejmuje obszary związane z płodnością kobiety i mężczyzny,
• jakie rodzaje zmian genetycznych może wykryć,
• czy raport wyjaśnia praktyczne znaczenie wyniku,
• czy wynik zostanie odniesiony do wcześniejszego poronienia i dotychczasowego leczenia,
• czy możliwa jest konsultacja z lekarzem genetykiem,
• czy po konsultacji dowiesz się, jakie dalsze kroki można omówić z lekarzem,
• jakie są ograniczenia badania.

Wynik nie powinien być jedynie listą nazw genów. Największą wartość ma wtedy, gdy pomaga odpowiedzieć na pytanie:

Problemy z zajściem w kolejną ciążę po poronieniu – najczęstsze pytania

Przygotowujesz się do kolejnej ciąży po poronieniu?

Nie musisz porządkować wszystkich informacji sama. Dołącz do grupy, w której kobiety po stracie rozmawiają o badaniach, kolejnych staraniach i przygotowaniu do następnej ciąży. Możesz przeczytać historie innych kobiet, znaleźć pytania, które warto zadać lekarzowi, i otrzymać wsparcie w momencie, w którym szczególnie go potrzebujesz.

Dołącz do grupy „Po poronieniu – badania, ciąża, prawa i wsparcie”.

Źródła

• World Health Organization. Infertility – fact sheet.
• American Society for Reproductive Medicine. Definition of infertility: a committee opinion, 2023.
• European Society of Human Reproduction and Embryology. Evidence-based guideline on unexplained infertility, 2023.
• Solovova O.A. i wsp. Genetics of Oocyte Maturation Defects and Early Embryo Development Arrest. Genes, 2022.
• Salas-Huetos A. i wsp. Defining new genetic etiologies of male infertility. Translational Andrology and Urology, 2021.
• Greene A.D. i wsp. Genetic associations with diminished ovarian reserve. Fertility and Sterility, 2014.