Poronienie bardzo często zostawia po sobie pytanie, na które trudno znaleźć odpowiedź: „dlaczego?”. U części kobiet przyczyną straty ciąży nie są ani hormony, ani genetyka zarodka, ale sposób działania układu odpornościowego. Czasem organizm reaguje zbyt intensywnie na rozwijającą się ciążę, zamiast ją wspierać. W takich sytuacjach pomocne może być badanie immunofenotypu – jedno z podstawowych badań w diagnostyce immunologicznej po poronieniu. Poniżej wyjaśniam, czym ono jest, kiedy warto je wykonać i jak się do niego przygotować.
Spis treści
Czym jest immunofenotyp?
Immunofenotyp to badanie, które pozwala ocenić, jak działa układ odpornościowy i czy zachowana jest między jego elementami odpowiednia równowaga. W praktyce polega na analizie wybranych grup limfocytów, czyli komórek odpornościowych obecnych we krwi. Każda z tych komórek ma na swojej powierzchni charakterystyczne „znaczniki” – nazywane markerami lub antygenami. To właśnie na ich podstawie można określić:
– jakie typy limfocytów są obecne w organizmie,
– w jakiej ilości występują,
– czy ich proporcje mieszczą się w zakresie uznawanym za prawidłowy.
W kontekście ciąży ma to ogromne znaczenie, ponieważ układ odpornościowy musi wykonać bardzo delikatną pracę: rozpoznać ciążę jako „bezpieczną” i pozwolić jej się rozwijać, zamiast ją zwalczać.
Zobacz też: Immunologiczne badania po poronieniach
Dlaczego immunofenotyp ma znaczenie po poronieniu?
W prawidłowej ciąży układ odpornościowy kobiety nie wyłącza się, ale zmienia sposób działania. U części kobiet ta adaptacja nie przebiega prawidłowo. Może dojść do sytuacji, w której niektóre grupy limfocytów są zbyt liczne, inne występują w zbyt małej ilości lub reakcja odpornościowa jest zbyt intensywna na bardzo wczesnym etapie ciąży.
Efektem może być trudność z implantacją zarodka, obumarcie ciąży lub poronienie – często bez „widocznej” przyczyny w standardowych badaniach. Badanie immunofenotypu pozwala sprawdzić, czy tło immunologiczne może mieć znaczenie w Twojej historii strat.
Na czym polega badanie immunofenotypu?
Z perspektywy pacjentki badanie immunofenotypu jest proste i mało obciążające. Wykonuje się je z próbki krwi pobranej z żyły – tak jak do zwykłej morfologii. W laboratorium próbka poddawana jest analizie metodą cytometrii przepływowej. Do krwi dodaje się specjalne przeciwciała, które łączą się z określonymi markerami na powierzchni limfocytów. Dzięki temu możliwe jest dokładne policzenie i sklasyfikowanie poszczególnych grup komórek odpornościowych, m.in.:
– limfocytów T,
– limfocytów B,
– komórek NK (natural killers).
Wynik badania pokazuje nie tylko liczby, ale też proporcje między poszczególnymi populacjami komórek, co jest kluczowe w ocenie równowagi immunologicznej.
Kiedy warto wykonać badanie immunofenotypu?
Badanie immunofenotypu najczęściej rozważa się wtedy, gdy istnieje podejrzenie, że układ odpornościowy może mieć wpływ na trudności z zajściem w ciążę lub jej utrzymaniem. Szczególnie warto pomyśleć o nim, jeśli:
– doszło do poronień, w tym poronień nawracających,
– miałaś niepowodzenia procedur in vitro,
– starania o ciążę trwają długo mimo prawidłowych wyników podstawowych badań,
– wcześniejsza diagnostyka nie dała odpowiedzi na pytanie o przyczynę strat.
Wynik immunofenotypu bywa punktem wyjścia do dalszej, bardziej celowanej diagnostyki immunologicznej oraz do wdrożenia leczenia, które u części kobiet realnie zwiększa szanse na donoszenie ciąży.
Jak przygotować się do badania immunofenotypu?
Przygotowanie do badania immunofenotypu ma duże znaczenie, ponieważ wiele czynników może tymczasowo wpływać na układ odpornościowy i zafałszować wynik. Przed badaniem warto pamiętać o kilku zasadach:
Wykonaj morfologię krwi obwodowej – wynik powinien być nie starszy niż 7 dni. W wielu placówkach można wykonać morfologię tuż przed pobraniem krwi do immunofenotypu.
Zgłoś się na badanie w odpowiedniej fazie cyklu – po poronieniu lub niepowodzeniu in vitro badanie najczęściej wykonuje się w drugiej fazie cyklu.
Odczekaj po antybiotykach lub sterydach – jeśli przyjmowałaś takie leki, badanie wykonuje się minimum 4 tygodnie po zakończeniu terapii.
Odczekaj po infekcji – jeśli niedawno miałaś infekcję z gorączką, najlepiej wykonać badanie 4 tygodnie po ustąpieniu objawów.
Dzięki temu wynik będzie bardziej miarodajny i łatwiejszy do interpretacji przez lekarza.
Jeśli po poronieniu zastanawiasz się, jakie badania warto wykonać i w jakiej kolejności, przygotowałam prostą listę badań po stracie – do pobrania. To pomocne zestawienie, które możesz zabrać na wizytę lekarską lub potraktować jako spokojny punkt wyjścia do dalszej diagnostyki.
FAQ – najczęstsze pytania o badanie immunofenotypu
Źródła i pomoc
Wytyczne i rekomendacje medyczne
ESHRE – European Society of Human Reproduction and Embryology; Recurrent Pregnancy Loss – Guideline
https://www.eshre.eu/Guidelines-and-Legal/Guidelines/Recurrent-pregnancy-loss
American Society for Reproductive Medicine (ASRM); Evaluation and treatment of recurrent pregnancy loss
Fertility and Sterility, 2012
Royal College of Obstetricians and Gynaecologists (RCOG); The investigation and treatment of couples with recurrent miscarriage
https://www.rcog.org.uk
Publikacje naukowe – immunologia rozrodu
Christiansen O.B. et al; Immunological causes of recurrent pregnancy loss; Human Reproduction Update, 2006
Kwak J.Y.H. et al; Natural killer cell cytotoxicity and recurrent pregnancy loss; American Journal of Reproductive Immunology, 1995
Beer A.E., Kwak J.Y.H., Ruiz J.E; Reproductive immunology: clinical relevance; American Journal of Reproductive Immunology, 1996
Diagnostyka immunologiczna – informacje praktyczne
Immunologiczne badania po poronieniach https://www.poronilam.pl/badania/immunologiczne-badania-po-poronieniach/
Przyczyny poronień i poronień nawracających https://www.poronilam.pl/przyczyny-poronien/
Wsparcie po stracie i w trakcie diagnostyki
Pomoc po poronieniu – wsparcie emocjonalne i praktyczne:
https://www.poronilam.pl/pomoc/pomoc-po-poronieniu/
Telefon Zaufania dla Dorosłych w Kryzysie Emocjonalnym – 116 123 (czynny codziennie)
Centra Zdrowia Psychicznego – pomoc w ramach NFZ (bez skierowania)
To może Cię zainteresować: Kiedy wykonać badania po poronieniu?
Ten artykuł jest chroniony prawami autorskimi. Niedopuszczalne jest zwielokrotnianie, modyfikowanie, publiczne odtwarzanie i / lub udostępnianie Serwisu, jego części, materiałów w nim zamieszczonych i / lub ich części, za wyjątkiem przypadków wskazanych w obowiązujących w tym zakresie przepisach prawa.
A jak w tym przypadku rozumiemy silne leki sterydowe? Czy przyjmowane na stałe sterydy na astmą wykluczają zrobienie badania?
Dzień Dobry. W przypadku przyjmowania silnych leków sterydowych z wykonaniem badania należy odczekać 4 tygodnie po zakończeniu leczenia lub ustąpieniu objawów. W kwestii leków, które Pani przyjmuje najlepiej przed wykonaniem badania skonsultować się z lekarzem prowadzącym.
Dzień dobry, czy są jakieś objawy, sygnały że strony organizmu że tak jak napisane w artykule organizm matki traktuje plod jako wroga ? Czy mozna to jakoś podejrzewać czy mozna sprawdzić tylko i wyłącznie z badania ?
Aby stwierdzić, czy organizm jest nadreaktywny należy wykonać odpowiednie badania.
Dzień dobry, chciałam zapytać o punkt 2, tj.: „zgłoś się na badanie immunofenotypu w drugiej fazie cyklu miesiączkowego”. Czy badanie immunofenotypu jest badaniem immunologicznym i czy nie powinno wykonywać się go w ciągu 6 tygodni po poronieniu?
Dzień dobry,
tak – badanie immunofenotypu jest badaniem immunologicznym. Z tego powodu zwykle zaleca się, aby nie wykonywać go bezpośrednio po poronieniu, ponieważ świeżo po stracie układ odpornościowy może być jeszcze w fazie silnych zmian i wynik może nie być miarodajny.
Najczęściej badanie wykonuje się:
-w drugiej fazie cyklu,
-po upływie kilku tygodni od poronienia (dokładny moment warto ustalić z lekarzem prowadzącym).
Ostatecznie to lekarz decyduje, kiedy badanie będzie najbardziej wiarygodne w konkretnej sytuacji — mamy nadzieję, że udało się to wtedy spokojnie ustalić