Jak przebiega terapia u osób po poronieniu?

Jak przebiega terapia u osób po poronieniu? Dlaczego warto sięgnąć
po pomoc specjalisty i jakie objawy powinny zapalić czerwoną lampkę,
że z takiej pomocy należy skorzystać?

Jak przebiega terapia u osób po poronieniu?

  1. Przechodzenie procesu żałoby po poronieniu
  2. Jak przebiega terapia u osób po poronieniu?
  3. Żałoba po poronieniu – jak przebiega
  4. Komunikacja z otoczeniem i własna przestrzeń na wyrażenie własnej straty
  5. Wsparcie psychologiczne w prawidłowym przebiegu żałoby

Przechodzenie procesu żałoby po poronieniu

Partnerzy po poronieniu w większości przypadków przechodzą proces żałoby. Dzieje się to niezależnie od woli osoby doświadczającej poronienia. Żałoba jest naturalną reakcją człowieka w sytuacji utraty ważnej dla siebie osoby lub wartości (np. rozwód, amputacja kończyny). Jest też niezbędnym elementem radzenia sobie z sytuacją utraty bliskiej osoby. Pacjenci nie zawsze są świadomi, że stan emocjonalny, w którym znajdują się po poronieniu jest właśnie stanem żałoby. Dostrzegają szereg zmian
w swoim życiu po poronieniu, ale nie zawsze łączą je z tym wydarzeniem. Przykładem takich zmian może być:

  • pogorszenie w relacjach z innymi (z partnerem, znajomymi, rodziną),
  • trudność w koncentracji, zaburzenia pamięci,
  • obniżony nastrój,
  • utrata poczucia sensu życia,
  • zaburzenia snu/łaknienia.

Jak przebiega terapia u osób po poronieniu?

Konsultacja psychologiczna po poronieniu ma charakter psychoedukacyjny, ponieważ żałoby nie poddaje się terapii. Rola psychologa dla osób będących w żałobie polega
na towarzyszeniu pacjentom w ich opowieści. Pomocne okazuje się w tej sytuacji stworzenie atmosfery pełnej akceptacji dla pojawiających się stanów emocjonalnych osób po poronieniu. Psycholog jest osobą, która nie ocenia, zachowuje neutralność względem obecnych na spotkaniu osób (np. partnerów) i diagnozuje przebieg żałoby u danego pacjenta.

Żałoba po poronieniu – jak przebiega?

Podobnie jak osoby doświadczające innych, ważnych strat w życiu także i w tej sytuacji przebieg żałoby charakteryzują poszczególne etapy oraz ich dynamika. Trudność w sytuacji poronienia polega na tym, że społecznie nie ma nazwanych i określonych standardów przechodzenia żałoby po poronieniu. Nie ma funkcjonującego w naszej kulturze rytuału żegnania się z dzieckiem. Prawnie pacjenci mają możliwość urządzenia pochówku i zarejestrowania dziecka, jednak nie każda para decyduje się na takie rozwiązanie. Wynika to między innymi z momentu, w którym taką decyzję należy podjąć (dzieje się to w trakcie hospitalizacji, a więc w momencie w którym pacjentom towarzysza intensywne emocje).

Osoby z najbliższego otoczenia (rodzina/przyjaciele) nie zawsze postrzegają sytuacje poronienia jako śmierć dziecka. Ich komunikaty bywają raniące i nieadekwatne do sytuacji, w jakiej znalazła się para po stracie dziecka. Przykładem są następujące zdania: ,,Jesteście jeszcze młodzi, będziecie mieć dzieci”, ,,Dobrze, że teraz to się stało, a nie przed porodem” ,, Może i tak było chore”. Jeśli mamy możliwość warto odsyłać otoczenie do pomocnych materiałów, poruszających tematykę psychologicznych następstw poronienia. Pacjenci pogrążeni w żałobie nie zawsze czują się na siłach, by samemu zajmować się psychoedukacją otoczenia. Dobrym rozwiązaniem jest odsyłanie do sprawdzonych źródeł (fundacji, literatury, artykułów dostępnych w internecie), poruszających tą tematykę.

Żałoba może przebiegać w sposób prawidłowy lub pod postacią ciężkiej reakcji żałoby, która oznacza utrzymywanie się charakterystycznych dla żałoby symptomów powyżej 12 miesięcy. Jeśli u pacjenta nie występują reakcje wskazujące na przedłużony proces żałoby, myśli samobójcze lub zachowania autodestrukcyjne (np. samookaleczenia)
i jego stan życia oraz zdrowia, a także osób w najbliższym otoczeniu nie jest zagrożony (np. nie dochodzi do zaniedbań względem innych dzieci, będących pod opieką pacjenta) to spotkania z psychologiem o charakterze psychoedukcyjnym stają się wystarczającą formą pomocy. W innych przypadkach (wymienionych powyżej) zaleca się jednoczesne poddanie się psychoterapii w połączeniu z farmakoterapią.

Komunikacja z otoczeniem i własna przestrzeń na wyrażenie własnej straty

Komunikacja z otoczeniem oraz z partnerem, który może inaczej od nas przeżywać swoją żałobę są jednymi z największych wyzwań dla osób po poronieniu. Innym ważnym obszarem jest stworzenie przestrzeni na wyrażenie własnej straty np. stworzenie rytuałów pamięci o dziecku, symbolicznego pożegnania (napisania listu), które mają na celu stworzenia miejsca dla dziecka, które było w naszej rodzinie. Z jednej strony brak standardów społecznych przechodzenia żałoby po poronieniu jest postrzegany jako trudność, z drugiej daje pacjentom pewną elastyczność, aby wyrazić swój smutek i tęsknotę we własny, indywidualny sposób. Niektórzy z pacjentów decydują się na nadanie symbolicznego imienia dla dziecka (lub pozostawienie tego, które było dla dziecka przeznaczone).

Kobiety po poronieniach noszą symboliczną biżuterię np. bransoletkę z kropką, ponieważ właśnie kropkę widziały na USG (pęcherzyk ciążowy). Jeszcze inne wyznaczają miejsce w ogrodzie i sadzą drzewo pamięci. Sposobów na upamiętnienie straty jest wiele, najważniejsze aby realizować je w zgodzie ze sobą i z poszanowaniem woli partnera. Każdy z partnerów może mieć swój własny sposób upamiętnienia dziecka. Partnerzy mogą mieć inną narrację o tym wydarzeniu np. dla jednej osoby może to być strata nadziei, dla innej strata dziecka. Ważne, aby nie  powielać przekonania o istnieniu jedynego, słusznego sposobu doświadczania poronienia. Oba – mimo że odrębne sposoby – są prawidłowe, jeżeli zakładają szacunek dla emocji własnych i partnera. Warto poszukiwać części wspólnych. Np. w sytuacji gdy jedna osoba postrzega poronienie jako stratę dziecka a druga jako stratę nadziei wspólnym mianownikiem jest poczucie straty, którą doświadczają oboje.

Wsparcie psychologiczne w prawidłowym przebiegu żałoby

Wsparcie psychologiczne w prawidłowym przebiegu żałoby jest krótkoterminowe i może zająć kilka spotkań. W zależności od tego, czy para planuje kolejne starania o dziecko warto rozważyć taką formę pomocy dla siebie, by oprócz przeżycia własnej żałoby po dziecku, które z nami było przygotować się na przyjście na świat kolejnego dziecka. Kolejna ciąża po poronieniu zwykle jest ciążą, której towarzyszy bardziej intensywny lęk i obawa o możliwość powtórnej utraty dziecka. Żałoba po poronieniu jest niezbędnym elementem przygotowania do kolejnej ciąży w naszym życiu.

Autor: Anna Wietrzykowska

www.psycholognieplodnosci.pl

Źródło:

Cozza G.: Przerwane oczekiwanie. Poradnik dla kobiet po poronieniu, Wydawnic­two Mamania, Warszawa 2013.

Dembińska A.: Psychologiczne aspekty zmagania się kobiet z niepłodnością. Waha­dło nadziei, Wydawnictwo Engram, Warszawa 2018.

Dolińska B.: Bezdzietność. Perspektywa społeczno-kulturowa, Wydawnictwo Smak Słowa, Sopot 2014.

Kubler-Ross E.: Rozmowy o śmierci i umieraniu, Wydawnictwo Media Rodzina, Poznań 2007.