W przestrzeni publicznej pojawiła się dyskusja dotycząca odbioru przez kuriera materiału z poronienia ze szpitala. Sprawa ta zwróciła uwagę na problem, z którym mierzy się wiele kobiet po stracie – brak jasnych przepisów i jednoznacznych wytycznych dotyczących diagnostyki po poronieniu, zwłaszcza tej realizowanej poza systemem NFZ. W efekcie rodzice często zostają sami z pytaniami, decyzjami i odpowiedzialnością, której nie powinni ponosić w tak trudnym momencie.

Co dają badania genetyczne materiału z poronienia?
Badanie genetyczne materiału z poronienia (pochodzącego bezpośrednio od płodu) pozwala ustalić płeć dziecka nawet na bardzo wczesnym etapie ciąży – również przed 16. tygodniem, gdy nie zawsze jest to możliwe w badaniu USG.
Dzięki temu rodzice mogą:
Dla wielu rodziców te możliwości mają ogromne znaczenie nie tylko formalne, ale także emocjonalne.
Jakie dokumenty są dziś wystarczające?
Od 6 sierpnia 2025 r. do skorzystania z urlopu macierzyńskiego (8 tygodni) i zasiłku pogrzebowego (od 1 stycznia 2026 wynosi 7000zł) wystarczy: zaświadczenie o martwym urodzeniu wystawione przez lekarza specjalistę w dziedzinie położnictwa i ginekologii lub położną, na podstawie dokumentacji medycznej
Dlaczego badania genetyczne po poronieniu to coś więcej niż ustalenie płci?
Badania genetyczne materiału z poronienia pozwalają nie tylko określić płeć dziecka, ale przede wszystkim poznać przyczynę straty. Szacuje się, że blisko 70% poronień jest spowodowanych wadami genetycznymi zarodka, które powstają spontanicznie i nie są dziedziczone po rodzicach.
Taka wiedza:
- pozwala uniknąć wielu niepotrzebnych i kosztownych badań u rodziców,
- oszczędza czas i stres związany z dalszą diagnostyką,
- pomaga spokojniej myśleć o kolejnej ciąży,
- często zamyka diagnostykę zamiast ją rozpoczynać.

Badania genetyczne materiału z poronienia – badanie kosmówki
Jednym z najważniejszych badań genetycznych materiału z poronienia jest badanie kosmówki. Aby je wykonać, para musi dostarczyć do laboratorium genetycznego zabezpieczone tkanki – kosmówkę lub jej fragmenty, np. kosmki. Co ważne, laboratoria do badań genetycznych po poronieniu nie przyjmują całych płodów. Próbki powinny zostać umieszczone w soli fizjologicznej lub zatopione w bloczku parafinowym.
Poza fragmentami kosmówki do badania genetycznego materiału z poronienia warto dostarczyć do laboratorium genetycznego także wymaz z policzka kobiety. Czasami zdarza się, że materiał do badania DNA został źle zabezpieczony przez szpital i w rzeczywistości pochodzi on nie od płodu, a od matki. Gdy laboratorium genetyczne zbada wymaz z policzka, będzie możliwe porównanie uzyskanych profili genetycznych. Tym samym, para będzie miała pewność, że wynik badania genetycznego materiału z poronienia dotyczy rzeczywiście tkanek płodu.
Badanie genetyczne materiału z poronienia – dlaczego problemem nie jest cena, lecz brak informacji?
Badanie genetyczne materiału z poronienia wraz z raportem odnośnie płci po poronieniu, to wydatek rzędu około 800 – 1000 złotych. To, co staje na przeszkodzie, by wykonać analizę genetyczną to najczęściej nie cena, a brak świadomości odnośnie istnienia tej metody.
Największy wpływ na realizację badania genetycznego materiału z poronienia ma to, jaki materiał został zabezpieczony przez lekarza podczas zabiegu łyżeczkowania. Kolejny ważny czynnik to forma zabezpieczenia próbki – utrwalacze takie jak np. formalina degradują DNA.
Rodzice mają tylko jedną szansę, aby takie badanie wykonać. Z tego powodu to bardzo ważne, aby szpital poinformował ich o takich możliwościach. Następnie to para powinna poinformować personel szpitala o chęci wykonania badań genetycznych, najlepiej jeszcze przed zabiegiem łyżeczkowania.
Dlaczego badania genetyczne po poronieniu nie są jasno uregulowane?
Wiele kobiet po poronieniu przesyła nam swoje historie, w których wyraża żal z powodu braku informacji o możliwości wykonania badań genetycznych materiału z poronienia. Część szpitali obawia się informować pacjentki o badaniach genetycznych, ponieważ nie są one objęte refundacją NFZ. Dlatego materiał z poronienia do badania genetycznego lekarz zabezpiecza tylko na wyraźną prośbę pacjentki i nie chce pośredniczyć w przekazaniu go do laboratorium.
Brak jednoznacznych wytycznych powoduje, że cały ciężar wykonania badania – w tym również logistyka związana z dostarczeniem próbki do laboratorium – spoczywa na pacjentce. To ogromny ciężar, ponieważ kobieta, która straciła dziecko, najczęściej jest w bardzo złej kondycji psychicznej.
Zdarza się, że szpital nie chce wydać próbki do badania pacjentce, dopóki ta nie opłaci badania w laboratorium. Wynika to z obaw, że może zostać obarczony kosztami badania, jeśli pacjentka ich nie ureguluje. Nie stosujemy takich praktyk. Co więcej, pacjenci dokonują u nas opłaty za badanie często dopiero po dostarczeniu próbek do laboratorium. Zdajemy sobie bowiem sprawę z tego, że przebywając w szpitalu, trudno jest dokonać przelewu. Te sytuacje pokazują nam jednak, że brak wytycznych dotyczących zlecania płatnych badań w zewnętrznych laboratoriach powoduje, że obie strony (zarówno szpital, jak i pacjent) są poszkodowane. Martyna Sowińska, testDNA Laboratorium Sp. z o.o.
Transport próbki – dlaczego to nadal problem systemowy?
Kolejna trudność jest taka, że badania genetyczne materiału z poronienia przeprowadzane są tylko w kilku ośrodkach w Polsce. Oczywiście próbkę do badania można dostarczyć samodzielnie, ale wiąże się to często z koniecznością pokonania nawet kilkuset kilometrów. Alternatywą jest odbiór próbki do badania przez kuriera.
Winne są przede wszystkim obowiązujące przepisy, a raczej ich brak. Brak też jednoznacznych wytycznych umożliwiających nieskrępowany dostęp do pełnej diagnostyki płodu poza samym szpitalem, w specjalistycznym laboratorium, przede wszystkim bez konieczności brania przez pacjentów odpowiedzialności za logistykę.
Aby móc obiektywnie odnieść się do tematu, poprosiliśmy pracownika testDNA Laboratorium Sp. z o.o. o komentarz na temat materiału, który potrzebny jest do badania genetycznego.
Najlepszym materiałem do badania genetycznego jest kosmówka, kosmki kosmówki, pępowina, przypępowinowe fragmenty łożyska, pęcherzyk płodowy oraz fragmenty tkanek płodu. Do przeprowadzenia badania i wydania rzetelnego wyniku nie potrzebujemy całego płodu. Taka informacja znajduje się też w naszej instrukcji zabezpieczenia próbek. To jaki materiał otrzymamy do analizy, widzimy dopiero wówczas, gdy zostanie do nas dostarczony. Często sam pacjent nie wie, jaką próbkę przekazuje lub deklaruje, że lekarz zabezpieczył inną próbkę niż okazuje się w rzeczywistości. Anna Sojda, testDNA Laboratorium Sp. z o.o.
Czy dostęp do diagnostyki po poronieniu się poprawia?
Z samym dostępem do zaawansowanej diagnostyki i tak jest dużo lepiej niż kilka lat temu – wiele szpitali przekazuje odpowiednie informacje pacjentom i nie utrudnia dostępu do materiału poporonnego. Kiedyś z tym było znacznie gorzej.
Sama procedura wykonania analizy genetycznej jest także o wiele prostsza. Para, która chce wykonać badania genetyczne materiału z poronienia, np. analizę kosmówki może skorzystać (w cenie badania) z możliwości odbioru próbki przez kuriera, z dowolnego wskazanego adresu (np. prosto ze szpitala).
Na dzień dzisiejszy sytuacja wygląda jednak tak, że mimo iż badania po poronieniu dają duże możliwości zapobiegania kolejnym poronieniom, a także są często jedyną drogą do uzyskania m.in. aktu urodzenia z adnotacją, że dziecko urodziło się martwe, przeprowadzenia godnego pochówku, uzyskania stosownych świadczeń, urlopu itp., to na skutek nieobjęcia procedurą refundacji skorzystanie z nich pozostaje tylko i wyłącznie prywatną sprawą pacjentów.
Jasno określone procedury i odpowiednie podejście personelu na pewno pozwoliłyby uniknąć nieprzyjemnych sytuacji. Z drugiej strony – niewłaściwie sformułowane wytyczne mogłyby ograniczyć możliwości diagnostyczne wielu osobom, dla których badanie materiału z poronienia to jedyny sposób skorzystania z praw.

FAQ – najczęstsze pytania
1. Czy badanie genetyczne dziecka po poronieniu jest obowiązkowe?
Nie. Badanie genetyczne dziecka po poronieniu nie jest obowiązkowe. To decyzja rodziców. Dla jednych ma znaczenie medyczne i pomaga zaplanować kolejną ciążę, dla innych ważniejszy jest spokój psychiczny i zamknięcie pewnego etapu. Każda z tych decyzji jest w porządku.
2. Czy badanie genetyczne zawsze pokaże przyczynę poronienia?
Nie zawsze. Badanie genetyczne bardzo często pozwala ustalić przyczynę poronienia, zwłaszcza gdy była nią wada chromosomalna dziecka. Zdarzają się jednak sytuacje, w których wynik nie daje jednoznacznej odpowiedzi. Wtedy lekarz może zaproponować dalszą diagnostykę, np. badanie kariotypu rodziców.
3. Czy badanie genetyczne po poronieniu można wykonać po bardzo wczesnej stracie?
Tak. Badanie DNA dziecka po poronieniu można wykonać od 6. tygodnia ciąży, pod warunkiem prawidłowego zabezpieczenia materiału do badania.
4. Czy wynik badania oznacza, że problem powtórzy się w kolejnej ciąży?
W większości przypadków nie. Wady genetyczne prowadzące do poronienia powstają zwykle losowo i nie zwiększają ryzyka w kolejnych ciążach. To właśnie ta informacja często przynosi rodzicom największą ulgę.
5. Czy badanie genetyczne wymaga badań lub zabiegów u kobiety?
Nie. Badanie wykonywane jest wyłącznie na materiale genetycznym dziecka. Nie wiąże się z żadnymi dodatkowymi badaniami ani ingerencją w ciało kobiety.
6. Czy na tej samej próbce można zbadać także płeć dziecka?
Tak. Na tej samej próbce można jednocześnie wykonać badanie przyczyny poronienia oraz badanie płci dziecka, jeśli nie została ona wcześniej określona.
7. Czy badanie genetyczne dziecka po poronieniu jest refundowane przez NFZ?
Nie. Badanie genetyczne materiału z poronienia nie jest refundowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) i wykonywane jest odpłatnie w prywatnych laboratoriach genetycznych.
Źródła i pomoc
Podstawa prawna i informacje urzędowe
Prawa po poronieniu – aktualne informacje: https://www.poronilam.pl/twoje-prawa-po-poronieniu/
Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ): https://www.nfz.gov.pl/
Zasiłek pogrzebowy – ZUS: https://www.zus.pl/swiadczenia/zasilek-pogrzebowy
Serwis gov.pl – USC i dokumenty: https://www.gov.pl/
Wiedza medyczna
European Society of Human Reproduction and Embryology (ESHRE) – wytyczne dotyczące poronień i diagnostyki po stracie
American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG) – Early Pregnancy Loss
Dane medyczne wskazujące, że 60–70% wczesnych poronień ma podłoże genetyczne
Wsparcie po stracie
Pomoc po poronieniu – wsparcie emocjonalne i praktyczne: https://www.poronilam.pl/pomoc/pomoc-po-poronieniu/
Telefon Zaufania dla Dorosłych w Kryzysie Emocjonalnym: 116 123 (czynny codziennie)
Centra Zdrowia Psychicznego (NFZ) – pomoc bez skierowania