Choroby tarczycy mogą utrudniać zajście w ciążę i zwiększać ryzyko powikłań, w tym poronienia – szczególnie wtedy, gdy gospodarka hormonalna nie jest wyrównana. Jeśli planujesz ciążę, jesteś w ciąży albo masz za sobą stratę, informacje o pracy tarczycy mogą być bardzo ważne. W wielu przypadkach wczesne rozpoznanie nieprawidłowości i odpowiednie leczenie pozwalają bezpiecznie przejść przez ciążę i zwiększyć szanse na urodzenie dziecka. W tym artykule wyjaśniam, jak choroby tarczycy wpływają na ciążę, dlaczego mogą mieć związek z poronieniem oraz co zrobić wtedy, gdy mimo leczenia lub prawidłowych wyników hormonów trudności nadal się pojawiają.
Spis treści
Czym jest tarczyca i dlaczego ma znaczenie w ciąży?
Tarczyca to niewielki gruczoł, który waży około 15–30 gramów, ale ma ogromne znaczenie dla funkcjonowania całego organizmu. Produkuje hormony odpowiedzialne m.in. za metabolizm, pracę serca, układ nerwowy oraz gospodarkę hormonalną.
W kontekście ciąży hormony tarczycy odgrywają szczególną rolę, ponieważ wpływają nie tylko na zdrowie kobiety, ale także na prawidłowy rozwój ciąży od jej najwcześniejszych etapów. Dlatego nawet niewielkie zaburzenia pracy tarczycy mogą mieć znaczenie przy planowaniu ciąży, w jej trakcie, a czasem także po jej utracie.
Jak choroby tarczycy wpływają na ciążę?
Choroby tarczycy mogą wpływać na ciążę na różnych etapach – od trudności z zajściem w ciążę, przez zaburzenia jej przebiegu, aż po zwiększone ryzyko powikłań, w tym poronienia. Dzieje się tak dlatego, że hormony tarczycy są niezbędne do prawidłowej regulacji gospodarki hormonalnej kobiety oraz rozwoju płodu, szczególnie na wczesnym etapie ciąży.
Zarówno nadczynność, jak i niedoczynność tarczycy, a także zapalenie tarczycy, mogą stanowić zagrożenie dla zdrowia kobiety i dziecka, jeśli nie są odpowiednio rozpoznane i leczone. Dlatego badanie tarczycy jest istotne nie tylko w trakcie ciąży, ale również na etapie jej planowania.
Choć tarczyca jest niewielkim gruczołem zlokalizowanym w okolicy szyi i do jej prawidłowej pracy niezbędny jest m.in. jod, jej wpływ na przebieg ciąży i rozwój dziecka jest znacznie większy, niż może się wydawać.
Jak choroba Hashimoto wpływa na płodność i zajście w ciążę?
Choroba Hashimoto może wpływać na płodność i utrudniać zajście w ciążę. Dzieje się tak, ponieważ przewlekłe zapalenie tarczycy prowadzi do zaburzeń pracy tego gruczołu, a w konsekwencji do rozregulowania gospodarki hormonalnej całego organizmu.
U kobiet z Hashimoto mogą pojawiać się zaburzenia cyklu miesiączkowego oraz owulacji, a brak regularnej owulacji może bezpośrednio utrudniać poczęcie. Znaczenie ma również nieprawidłowa aktywność układu odpornościowego, która towarzyszy chorobie autoimmunologicznej.
Badania pokazują, że zwiększona częstość problemów z zajściem w ciążę oraz poronień dotyczy nie tylko kobiet z objawową niedoczynnością tarczycy, ale także tych, u których stwierdza się podwyższone miano przeciwciał aTPO – nawet wtedy, gdy poziomy hormonów tarczycy mieszczą się w normie.
Jaki jest związek między chorobą Hashimoto a poronieniem?
U kobiet chorujących na Hashimoto częściej obserwuje się trudności z utrzymaniem ciąży, w tym zwiększone ryzyko poronienia. Związek ten wynika przede wszystkim z autoimmunologicznego charakteru choroby – układ odpornościowy produkuje przeciwciała przeciwko tarczycy, co może prowadzić do jej niedoczynności i zaburzeń równowagi hormonalnej.
Nieprawidłowa praca tarczycy może wpływać na rozwój ciąży już od jej wczesnych etapów, zaburzając rozwój płodu i zwiększając ryzyko powikłań, takich jak poronienie czy przedwczesny poród.
Coraz częściej zwraca się również uwagę na współwystępowanie Hashimoto z innymi chorobami autoimmunologicznymi, w tym z celiakią. Nieleczona celiakia może prowadzić do zaburzeń wchłaniania i niedoborów ważnych składników odżywczych, takich jak kwas foliowy, żelazo, selen czy cynk, co dodatkowo zwiększa ryzyko problemów z utrzymaniem ciąży.
Zaburzenia wchłaniania i przewlekły stan zapalny mogą wpływać także na cykl miesiączkowy i owulację, co pośrednio pogarsza płodność i może utrudniać donoszenie ciąży.
Jakie badania tarczycy warto wykonać przed i w trakcie ciąży?
Przy chorobach tarczycy mogą pojawiać się trudności z zajściem w ciążę oraz problemy z jej utrzymaniem, dlatego badania oceniające pracę tarczycy są ważnym elementem diagnostyki zarówno na etapie planowania ciąży, jak i w jej trakcie. Pozwalają one wykryć nieprawidłowości i w razie potrzeby wdrożyć leczenie, które zwiększa szanse na prawidłowy przebieg ciąży.
Podstawowe badania hormonów tarczycy obejmują:
- TSH (tyreotropinę) – hormon produkowany przez przysadkę mózgową, który reguluje pracę tarczycy,
- FT3 (trijodotyroninę) i FT4 (tyroksynę) – hormony wytwarzane przez tarczycę.
TSH jest najczęściej pierwszym badaniem wykonywanym w diagnostyce tarczycy, ponieważ jego nieprawidłowy poziom może wskazywać na zaburzenia pracy tego gruczołu nawet wtedy, gdy stężenia FT3 i FT4 mieszczą się jeszcze w normie.
Warto pamiętać, że poziom TSH zmienia się stosunkowo wolno, co może utrudniać ocenę szybkich zmian w leczeniu. Na wynik badania mogą wpływać także niektóre suplementy, w tym biotyna, dlatego przed wykonaniem badań warto poinformować lekarza o przyjmowanych preparatach.
Niski poziom TSH najczęściej sugeruje nadczynność tarczycy, czyli nadmierną produkcję hormonów, natomiast wysoki poziom TSH może świadczyć o niedoczynności tarczycy, czyli zbyt małej ich produkcji. Ostatecznej interpretacji wyników zawsze dokonuje lekarz, najczęściej endokrynolog, który decyduje o dalszym postępowaniu.
FAQ – najczęstsze pytania o tarczycę, Hashimoto i ciążę
Źródła:
Pacjent.gov.pl – Choroby tarczycy – https://pacjent.gov.pl/choroby/tarczyca
Pacjent.gov.pl – Choroba Hashimoto – https://pacjent.gov.pl/choroby/hashimoto
NFZ – Leczenie specjalistyczne (endokrynolog) – https://www.nfz.gov.pl/dla-pacjenta/leczenie/leczenie-specjalistyczne/
Polskie Towarzystwo Endokrynologiczne – https://www.ptendo.org.pl
Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH – Celiakia – https://www.pzh.gov.pl/choroby/celiakia/
Ten artykuł jest chroniony prawami autorskimi. Niedopuszczalne jest zwielokrotnianie, modyfikowanie, publiczne odtwarzanie i / lub udostępnianie Serwisu, jego części, materiałów w nim zamieszczonych i / lub ich części, za wyjątkiem przypadków wskazanych w obowiązujących w tym zakresie przepisach prawa.