Poronienia nawracające – czym są? Jakie są ich przyczyny?

O poronieniach nawracających (nawykowych) mówimy wtedy, gdy do straty ciąży doszło 3 lub więcej razy z rzędu. Poronienia nawracające są wskazaniem do przeprowadzenia szczegółowej diagnostyki. Pozwala ona ustalić przyczynę niepowodzeń ciążowych. Ponadto pomaga określić ryzyko poronienia kolejnej ciąży.

Poronienia nawracające

Poronienia nawracające – jakie są ich przyczyny

Wśród czynników wywołujących poronienia nawracające wymienia się czynniki genetyczne, anatomiczne, immunologiczne, hormonalne i infekcyjne.

Wady genetyczne mają znaczący udział w poronieniach nawracających. Statystycznie 1 z partnerów spośród 3-5% par zmagających się z nawracającymi poronieniami jest nosicielem zrównoważonej aberracji chromosomowej. Może ona stanąć na drodze do poczęcia dziecka. Tego typu nieprawidłowości są dziedziczne, dlatego jeśli kobieta albo mężczyzna jest nosicielem takiej mutacji, to może ona doprowadzić do utraty następnej ciąży.

  • Badaniem, które może wskazać, czy rzeczywiście u któregoś z rodziców występuje jakaś nieprawidłowość w chromosomach jest kariotyp.
    Jest to badanie z próbki krwi jak do zwykłej morfologii. Nie jest potrzebne żadne przygotowanie. Mimo, że badanie jest dość drogie kosztuje ok. 400 zł, to wykonuje się je tylko raz w życiu – nie trzeba go już nigdy powtarzać, ponieważ obraz chromosomów nie ulega zmianie.

Wystąpienie poronień nawracających może również świadczyć o tym, że kobieta ma trombofilię wrodzoną. Dlatego Polskie Towarzystwo Ginekologiczne zaleca, aby u wszystkich kobiet z powtarzającymi się poronieniami przeprowadzić wywiad właśnie w kierunku trombofilii wrodzonej.

  • Badanie na trombofilię wrodzoną jest badaniem genetycznym – dlatego wykonuje się je tylko raz w życiu. W zależności od laboratorium ma ono różny zakres, jednak najczęściej lekarze zalecają sprawdzenie następujących wariantów/mutacji: czynnik V Leiden, mutacja genu protrombiny, MTHFR, PAI-1.
    Warto wiedzieć, że próbkę do badania można pobrać samodzielnie w domu, ponieważ jest to wymaz z wewnętrznej strony policzka. W przypadku tego badania genetycznego istotną kwestią jest to, że mimo wykrycia obecności mutacji, lekarz ma możliwość zalecenia pacjentce odpowiedniego leczenia przeciwkrzepliwego, które zwiększy szanse na donoszenie ciąży.

Poronienia nawykowe a wady i zmiany w macicy

Badanie ultrasonograficzne narządów rodnych (USG) jest podstawowym badaniem wykonywanym, u kobiet, których dotyczą poronienia nawracające. Podczas takiego badania można stwierdzić m.in. obecność polipów, które mogą utrudniać zajście w ciążę.

Innym badaniem, które jest wykonywane w przypadku poronień nawracających jest histeroskopia diagnostyczna. Za jej pomocą można wykryć wady w budowie macicy, które uniemożliwiają utrzymanie kolejnych ciąż (obecność przegrody w jamie macicy, macica dwurożna czy jednorożna).

Poronienia nawracające a czynnik immunologiczny

Wśród autoimmunologicznych czynników nawracających poronień najczęściej wymienia się tzw. zespół antyfosfolipidowy. Zespół ten wiąże się z występowaniem przeciwciał antyfosfolipidowych, które atakują tkanki organizmu. Jest bezpośrednią przyczyną nie tylko nawracających poronień, ale również zmian zakrzepowych.

Zaburzenia hormonalna a poronienia nawykowe

Od 20 do 40% kobiet z nawracającymi poronieniami ma zaburzenia hormonalne w postaci niewydolności ciałka żółtego lub zaburzeń fazy lutealnej cyklu menstruacyjnego. Poronienia mogą się powtarzać w kolejnych ciążach również na skutek nieprawidłowego poziomu niektórych hormonów, np. hormonów tarczycy: TSH, FT3 i FT4. Kolejnym czynnikiem, który może powodować poronienia jest niedobór progesteronu.

Warto pamiętać, aby badania hormonalne wykonywać w odpowiednim dniu cyklu, ponieważ tylko wtedy można uzyskać rzeczywisty obraz sytuacji.

Czynniki infekcyjne a ryzyko poronień nawracających

Udział czynników infekcyjnych w nawracających poronieniach jest niewielki. Zakażenia wirusowe i bakteryjne są częstszą przyczyną poronień sporadycznych. Polskie Towarzystwo Ginekologiczne, aby rutynowe badania u kobiet z nawracającymi poronieniami przeprowadzać tylko w kierunku Chlamydiozy.

Skryning i leczenie bakteryjnej waginozy oraz zakażenia Chlamydia trachomatis we wczesnej ciąży u kobiet, które wcześniej doświadczyły utraty ciąży w drugim trymestrze lub przedwczesnego porodu może zmniejszyć ryzyko tych powikłań.

Natomiast rutynowe badania w kierunku toksoplazmozy, różyczki, cytomegalowirusa i wirusa opryszczki nie są pomocne w procesie diagnostyczno-terapeutycznym u kobiet z nawracającymi poronieniami.

 

Poronienia nawracające – jakie badania wykonać?

Badań po poronieniu jest bardzo wiele. Warto przede wszystkim znaleźć lekarza, który specjalizuje się w diagnostyce poronień nawykowych i wskaże nam, jakie badania w naszej sytuacji rzeczywiście pomogą odnaleźć przyczynę utrat ciąż.

Zachęcamy do przeczytania bezpłatnego poradnika o badaniach DNA po poronieniu [PDF]


Zobacz też:

Pogrzeb dziecka po poronieniu a karta zgonu

Dziecko po poronieniu pochować można na podstawie karty zgonu lub karty martwego urodzenia. Karta zgonu umożliwia wyłącznie organizację pogrzebu, natomiast karta martwego urodzenia – również rejestrację w Urzędzie Stanu Cywilnego, odebranie zasiłku pogrzebowego oraz przejście na urlop macierzyński. Do odbioru tego drugiego dokumentu konieczna jest znajomość płci dziecka.

pogrzeb dziecka po poronieniu a karta zgonu Czytaj dalej

Twoje prawa po poronieniu – Co się zmieniło po 6 sierpnia 2025?

Poronienie to jedno z najtrudniejszych doświadczeń w życiu. W takiej chwili troska o formalności może wydawać się przytłaczająca – dlatego przygotowaliśmy dla Ciebie prosty przewodnik, który pokaże Ci, co krok po kroku powinnaś zrobić, aby skorzystać ze swoich praw. Nowe przepisy, które weszły w życie 6.08.2025 roku znacznie uławiają ten proces.

Pamiętaj, że niezależnie od tego, w którym tygodniu ciąży poroniłaś masz prawo do:

  • do urlopu macierzyńskiego (56 dni),
  • do pochówku dziecka,
  • do odebrania zasiłku pogrzebowego (7000 zł),
  • odszkodowania z dodatkowej polisy ubezpieczeniowej (w zależności od zapisu w umowie)
  • do rejestracji dziecka w Urzędzie Stanu Cywilnego (USC) i co za tym idzie nadaniu mu imienia

Jak skorzystać z praw po poronieniu?

1. Prawa po poronieniu: urlop macierzyński (56 dni)

Zgodnie z Artykułem 180 §1 kodeksu pracy matce (będącej pracownicą) po poronieniu i urodzeniu martwym przysługuje prawo do 8-tygodniowego urlopu macierzyńskiego lub zasiłku, jeżeli przebywa w tym czasie na urlopie macierzyńskim. Prawo to przysługuje Ci niezależnie od tego, w którym tygodniu ciąży poroniłaś. 

Co ważne, nie jest już wymagane wcześniejsze ustalenie płci dziecka. Warto również pamiętać, żeby pomiędzy poronieniem a złożeniem wniosku u pracodawcy nie chodzić do pracy (a przebywać na L4 lub urlopie wypoczynkowym). To ważna informacja, zwłaszcza dla tych z Was, którym wydaje się, że przysługuje tylko krótkie zwolnienie lekarskie.

Aby skorzystać ze skróconego urlopu macierzyńskiego potrzebujesz zaświadczenie od lekarza ginekologa lub położnej o martwym urodzeniu – wystawione na podstawie dokumentacji medycznej. Dokumenty te mogą być złożone elektronicznie (np. przez profil zaufany ePUAP) lub papierowo.

Jeśli sporządzono akt urodzenia martwego dziecka – wystarczy jego odpis skrócony.

To rozwiązanie daje możliwość skorzystania z przysługującego Ci prawa bez konieczności ustalania płci dziecka, co było wcześniej dla wielu kobiet barierą.  Czytaj więcej na temat urlopu macierzyńskiego po poronieniu >

faq urlop macierzyński po poronieniu

2. Prawa po poronieniu: zasiłek pogrzebowy

Bez względu na czas zakończenia ciąży przysługuje Wam również zasiłek pogrzebowy na organizację pochówku dziecka. Aby go otrzymać, należy przedstawić w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych dokumenty potwierdzające prawo do świadczeń (np. faktury) oraz zaświadczenie o poronieniu wystawione przez lekarza ginekologa lub położną. 

Zasiłek aktualnie wynosi 7000 zł, wypłacany jest po pogrzebie. Wniosek należy złożyć w ciągu 12 miesięcy od dnia poronienia. Taka kwota pozwoli Wam nie tylko opłacić pogrzeb, ale być może również badania mające na celu sprawdzenie płci oraz przyczyny poronienia. Czytaj więcej  na temat zasiłku pogrzebowego po poronieniu >

3. Prawa po poronieniu: rejestracja dziecka w Urzędzie Stanu Cywilnego

Choć obecnie rejestracja dziecka w USC nie jest konieczna, aby skorzystać z urlopu macierzyńskiego i zasiłku pogrzebowego, to dla wielu rodziców ma to wymiar symboliczny i jest bardzo ważne z punktu widzenia przeżywania żałoby. Pozwala im nadać dziecku imię i zaznaczyć obecność  w sposób formalny w ich życiu. Do rejestracji dziecka w Urzędzie Stanu Cywilnego potrzebna jest karta martwego urodzenia (nie zaświadczenie). 

Po stracie dziecka szpital ma obowiązek wydać Kartę Martwego Urodzenia, jednak aby to było możliwe, płeć dziecka musi być określona. Na podstawie tego dokumentu możecie zarejestrować dziecko w Urzędzie Stanu Cywilnego, który wyda Wam akt urodzenia dziecka z adnotacją, że urodziło się ono martwe. Prawo do rejestracji dziecka dotyczy także tych dzieci, które zostały poronione poza szpitalem.

Jeżeli do straty doszło na wczesnym etapie ciąży, lekarz może nie mieć możliwości określenia płci dziecka na podstawie badań organoleptycznych. Aby w takim przypadku wydać Kartę Martwego Urodzenia i skorzystać z należnych praw, można zdecydować się na badania genetyczne płci. Takie badanie bez problemu wykonasz z próbki z poronienia świeżej – poinformuj lekarza, aby ją zabezpieczył – lub z bloczka parafinowego (szpital zabezpiecza materiał z poronienia w bloczkach parafinowych do badań histopatologicznych. Możesz wypożyczyć bloczek po zakończonych badaniach. Szpital przechowuje bloczki przez 15 lat).

Ważne: We wczesnych etapach ciąży lekarz często nie jest w stanie ustalić płci. Jednak w takim wypadku, jeżeli zależy Wam na określeniu płci dziecka możecie wykonać testy genetyczne określające płeć dziecka na własny koszt. Sama analiza nie tylko może ustalić płeć dziecka, ale co więcej jest w stanie sprawdzić, czy u dziecka wystąpiły wady genetyczne, które mogły doprowadzić do poronienia. Czytaj więcej o badaniu płci po poronieniu>
jak określic płeć po poronieniu

4. Prawa po poronieniu: pogrzeb

Decyzja o tym, co będzie działo się z ciałem dziecka, należy tylko i wyłącznie do rodziców. Możecie pozostawić je w szpitalu lub zdecydować się na odbiór ciała i zorganizowanie pochówku.

Pochówek jest możliwy również wtedy, gdy płeć dziecka nie została ustalona.  W celu organizacji pogrzebu należy udać się wybranego domu pogrzebowego i zarządcy cmentarza. Jeśli jesteście wierzący, możecie udać się również do księdza czy innego duchownego. Co ważne, kościół katolicki umożliwia przeprowadzenie pogrzebu dla dzieci martwo urodzonych bez chrztu (pełny obrzęd pogrzebowy). Czytaj więcej >

4. Prawa po poronieniu: odszkodowanie z dodatkowej polisy

Po poronieniu możesz mieć prawo do odszkodowania z ubezpieczenia grupowego lub indywidualnej polisy na życie, ale zależy to od warunków konkretnego ubezpieczenia. Każda polisa ma swoje definicje, wyłączenia i zasady – dlatego kluczowe jest, by dokładnie sprawdzić OWU (Ogólne Warunki Ubezpieczenia).

Poniżej znajdziesz prostą instrukcję krok po kroku, jak sprawdzić, czy należy Ci się świadczenie i jak je uzyskać.

Czy przysługuje Ci odszkodowanie po poronieniu?

Ubezpieczenie grupowe z pracy (np. PZU, Allianz, Compensa, Unum, Nationale-Nederlanden itp.) często zawiera zapis o świadczeniu z tytułu urodzenia martwego dziecka.

Niektóre polisy wypłacają także świadczenie za poronienie przed 22. tygodniem ciąży (czyli po granicy uznania dziecka za „urodzone martwo”). Czasem potrzebne jest ustalenie płci dziecka – warunek ten może wynikać z zapisów OWU.

Również indywidualne ubezpieczenie na życie może obejmować tzw. świadczenie z tytułu ciężkiego zdarzenia (np. hospitalizacja, powikłania ciąży). Wypłata może zależeć od rodzaju zdarzenia i dokumentacji medycznej.

Jak sprawdzić, czy Twoja polisa to obejmuje?

Krok 1: Znajdź OWU
Poproś dział HR lub przedstawiciela ubezpieczeniowego o Ogólne Warunki Ubezpieczenia. Możesz też znaleźć je na stronie internetowej ubezpieczyciela.

Krok 2: Sprawdź słowa kluczowe:
Szukaj w dokumencie takich haseł jak: martwe urodzenie, urodzenie martwego dziecka, poronienie, świadczenie z tytułu urodzenia dziecka, świadczenie za pobyt w szpitalu.

Krok 3: Sprawdź wymagania
Zobacz, czy: wymagane jest ustalenie płci dziecka, wymagane jest zarejestrowanie dziecka w USC,
obowiązuje limit tygodnia ciąży (np. od 22. tygodnia).

Jak uzyskać świadczenie?

Zgłoś zdarzenie do ubezpieczyciela (telefonicznie, przez formularz online lub w aplikacji). Przygotuj dokumenty: zaświadczenie o martwym urodzeniu (od lekarza lub położnej), dokumentacja medyczna z przebiegu ciąży i poronienia, (opcjonalnie) akt urodzenia martwego dziecka. Formularz zgłoszenia szkody (zazwyczaj dostępny na stronie ubezpieczyciela). Ubezpieczyciel ma zwykle 30 dni na wypłatę świadczenia po złożeniu kompletu dokumentów.

Jeśli masz wątpliwości, możesz zadzwonić na infolinię ubezpieczyciela i zapytać anonimowo o swoje uprawnienia.

Jeśli byłaś ubezpieczona w więcej niż jednym miejscu (np. praca + prywatna polisa), możesz złożyć wnioski do kilku ubezpieczycieli.

5. Prawa po poronieniu: poznanie przyczyn poronienia

Jeśli straciłaś ciążę to naturalne, że zastanawiasz się dlaczego tak się stało. Najczęstszą przyczyną wczesnych poronień (60-80%) są wady genetyczne płodu takie jak zespół Downa, Edwardsa, Patau. Jeśli chcesz wiedzieć, czy w Twoim przypadku choroba genetyczna płodu była przyczyną poronienia poinformuj o tym lekarza lub położną.

Ważne! Badanie genetyczne, które określi przyczyny poronienia  możesz wykonać tylko jeśli lekarz lub położna zabezpieczy próbkę z poronienia. To może być jedyna szansa, abyś poznała przyczynę poronienia, dlatego jeśli chcesz wykonać takie badanie koniecznie poinformuj o tym swojego lekarza.

Dlaczego warto wykonać badania genetyczne materiału z poronienia?

  • To może być jedyna szansa na poznanie przyczyny poronienia.
  •  Możesz zaoszczędzić na dalszych badaniach – jeśli przyczyną poronienia jest wada genetyczna dziecka nie będą potrzebne kolejne badania.
  • Możesz odzyskać spokój – znając przyczynę poronienia wielu rodzicom łatwiej się pogodzić ze stratą.

Czytaj więcej >

Waszym ostatnim, nieformalnym, prawem po stracie dziecka, jest prawo do spokoju i rekonwalescencji. Potrzebujecie czasu i wsparcia bliskich.


Ciekawy artykuł:

Kobieta po poronieniu przekazująca zabezpieczoną próbkę do badań genetycznych kurierowi w szpitalnym korytarzu.

Czy badanie genetyczne materiału z poronienia jest konieczne i co daje rodzicom?

W przestrzeni publicznej pojawiła się dyskusja dotycząca odbioru przez kuriera materiału z poronienia ze szpitala. Sprawa ta zwróciła uwagę na problem, z którym mierzy się wiele kobiet po stracie – brak jasnych przepisów i jednoznacznych wytycznych dotyczących diagnostyki po poronieniu, … Czytaj dalej

12 komentarzy

[sgmb id=1]

Zobacz też: